Alimlər bir çox insanın gecə yarısında saat 3:00 radələrində oyanmasının səbəbini izah ediblər

Saat 3:00 radələrində müntəzəm gecə oyanmalarının təkamül kökləri ola bilər: Sənaye İnqilabından əvvəl insanlar çox vaxt tək bir blokda deyil, arada oyaqlıq dövrləri olan iki fazada yatırdılar. Bu "seqmentləşdirilmiş yuxu" yuxu tarixçisi Rocer Ekirç tərəfindən sənədləşdirilib və o, Homerin "Odisseya"sına aid mətnlər də daxil olmaqla, bu fenomenə dair mindən çox istinadı araşdırıb. Oxuməni.az-ın yaydığı məlumata görə, bu barədə ScienceAlert məlumat verib.

Müasir yuxuşünaslıq bu oyanışları 90-110 dəqiqə davam edən yuxu dövrləri ilə izah edir: bu dövrlərdən dörd-altısı gecə baş verir, dərin yuxu gecənin birinci yarısında cəmləşir və ikinci yarısında daha çox yüngül yuxu mərhələləri olur ki, bunlardan oyanmaq daha asandır. Bu dövrdə qısa oyanışlar normal hesab olunur - insanların əksəriyyəti onları sadəcə xatırlamır.

İştirakçıların müvəqqəti olaraq saatlardan və süni işıqdan məhrum edildiyi 1992-ci ildə aparılan laboratoriya təcrübəsi iki fazalı yuxuya qayıtdığını göstərdi; oxşar bir nümunə 2017-ci ildə Madaqaskarda elektrik enerjisinə çıxışı olmayan bir icmada müşahidə edildi. Əvvəllər bu dövrdə oyanışlar kortizolun artması ilə əlaqələndirilirdi, lakin 200-dən çox insanın iştirak etdiyi 2025-ci ildə aparılan bir araşdırma, xüsusilə oyanma anında bir artımı təsdiqləmədi - hormon yuxu mərhələsindən asılı olmayaraq sirkadian ritmi izləməyə davam edir.

Tez-tez gecə oyanışlarının spesifik səbəblərinə qadınlarda premenopoz, diabetli insanlarda gecə hipoqlikemiyası və REM yuxusunu pozan kofein və alkoqol daxildir.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, əsl problem oyanmağın özündə deyil, onu əhatə edən narahatlığa diqqət yetirməkdədir: beyin səhər saat 3-ü oyaqlıqla əlaqələndirməyə başlayır ki, bu da xroniki yuxusuzluğu alovlandırır.

Əvvəllər alimlər "zombi hüceyrələrinin" beyin inkişafı üçün vacib olduğunu aşkar etmişdilər.

Əziz MUSTAFA