Dünya on saniyə oksigensiz qalarsa

Oksigen Kainatda dördüncü ən bol element və kütləsinə görə üçüncü ən zəngin elementdir. Şübhəsiz ki, hər canlının yaşaması üçün lazım olan ən vacib qazdır. Həyat dövrü ancaq oksigenin iştirakı ilə davam edə bilər. Yəni təkamül keçirmiş canlı növlər üçün əvəzolunmaz olduğunu söyləyə bilərik. Dünya 10 saniyə oksigensiz qalsa, başımıza nə gələcəyi barədə heç düşünmüsünüzmü? Həyati vacib qaz oksigeninin qısa müddətə yox olması halında başımıza gələcək fəlakətlər...

Bütün canlıların yaşaması üçün ən vacib maddələrin su, oksigen və qida olduğu danılmaz bir həqiqətdir.

İnsan və ya hər hansı bir canlı yeməksiz və susuz günlərlə yaşaya bilər. Bəs oksigensiz 10 saniyə yaşaya bilərmi? 10 saniyə ərzində oksigen itkisi ilk baxışdan insanlar üçün böyük təhlükə yaratmasa da, reallıq belə deyil.

Əslində, bir çoxlarınız hazırda "Hər kəs nəfəsini 10 saniyə saxlaya bilir, ona görə də heç kim nəfəs darlığından ölmür" deyə düşünürsünüz. Ancaq problem təkcə nəfəs almaqda deyil. Əgər dünya 10 saniyə belə oksigensiz olsaydı, böyük fəlakətlər baş verərdi.

Təsəvvür edin ki, bədəninizin 60 faizi oksigensiz qalardı. Bundan əlavə, dünyada baş verəcək hadisələrə görə insanın sağ qalması mümkün görünmür. Budur, oksigensiz dünyada baş verəcək, düşüncəsinin ürpədən fəlakətləri...

Atmosferin beşdə biri, insan bədəninin üçdə ikisi, suyun onda doqquzu oksigendən ibarətdir. Bir sözlə, “həyat və nəfəs” “oksigen” deməkdir. Oksigen olmasaydı, yanğın da olmazdı. Ona görə də onun havada, suda və odda funksiyasını nəzərə alsaq, oksigensiz həyatın olmayacağı açıq-aydın görünür.

Oksigen qısa müddətə yox olduqda, dənizlər, okeanlar, göllər, çaylar da daxil olmaqla bütün sular buxarlanır və anında yox olur. Bütün su molekullarının üçdə biri oksigen atomlarından ibarətdir. Oksigen olmadıqda hidrogen öz başına qalır. Molekulyar hidrogen ən yüngül element olduğu üçün heç vaxt geri dönməyəcək şəkildə uçur.

Bədəniniz parçalanacağı kimi, yer qabığı da birdən dağılmağa başlayır. Çünki Yer qabığının 45%-i oksigen atomlarından ibarətdir.

Əgər oksigen qəfil yox olarsa, ozon təbəqəsi yox olur və birbaşa ultrabənövşəyi şüalara məruz qalırsınız. Günəş işığı ilə birbaşa təmasda olan hər kəs dərhal yanır. Çünki atmosferdəki molekulyar oksigen dərimizi Günəşdən gələn zərərli ultrabənövşəyi şüalardan qoruyur.

Betonun əsas komponentlərindən biri oksigendir. Ona görə də yaşadığımız bütün binalar toza çevrilir.

Oksigen nəfəs aldığımız havanın 21%-ni təşkil edir. Oksigen olmadıqda qulaq pərdəniz partlayacaq və ya zədələnəcək, çünki xarici təzyiq dərhal 21 faiz artacaq.

Dünyada havada olan bütün təyyarələr dərhal yerə çırpılacaq. Günəşdən gələn işıq havadakı hissəciklər vasitəsilə səpələnir. Buna görə də hava nisbətən qaralır. Bədənimizin 65%-i oksigen atomlarından ibarətdir. Təbii ki, oksigen atomları birdən yoxa çıxanda hamımız məhv oluruq. Bu o deməkdir ki, yer üzündə həyatın sona çatması üçün bir elementin 10 saniyə yox olması kifayətdir. Amma qorxmaq lazım deyil. Bir atomun birdən-birə yox olması mümkün deyil...

Murad Şahməmməd