Xəzinədən tapılan saysız-hesabsız əşyaların hamısı qızıl idi

Qızılın bizim üçün niyə bu qədər vacib olduğunu heç kim bilmir, çünki min illər əvvəl qızıl çay sularında tapılanda, indikindən daha dəyərli idi. Bu dəqiq deyil, amma yəqin ki, ilk dəfə Misirdə axan çayda kiçik bir oğlan böyük, parlaq sarı qızıl külçə tapmışdı və o gündən qızıl bəşəriyyətin ən qiymətli metallarından birinə çevrilmişdi. Eramızdan əvvəl 3100-cü ilə aid yazılarda bir qızılın iki gümüş yarım dəyərində olduğunu görürük. Ölkəmizdə aparılan qazıntılar zamanı eramızdan əvvəl 2450 - 2600-cü illərə aid olan və "Troya Qızılı" adlanan xəzinə tapılıb. Xəzinədən tapılan saysız-hesabsız əşyaların hamısı qızıl idi. Qəribədir ki, bu xəzinədən tapılan qızılların heç biri pul deyildi. Bu o deməkdir ki, qızıl iqtisadi dəyərindən qat-qat artıqdır. Finikiyada, Misirdə, Xetdə, Çində və ağlınıza gəlməyən bütün sivilizasiyalarda qızıl həm pul kimi, həm də qiymətli malların istehsalında istifadə olunurdu. Tapıntıları araşdırdıqda görürük ki, qızıl tarix boyu padşahlar, tanrılar və zadəganlarla eyniləşdirilib. Təkallahlı dinlərdən əvvəlki dövrdə edilən bütlər arasında ən əhəmiyyətliləri qızıldan hazırlanmışdır. Yəni qızıl ilk kəşf edildiyi gündən insanları valeh edib, həm maddi, həm də mənəvi dəyərini bütün zamanlarda qoruyub saxlaya bilib.

Bu gün də diqqət yetirsək görərik ki, dünyanın bütün mərkəzi banklarında müxtəlif nominallarda müəyyən miqdarda qızıl və kağız pul var. Mərkəzi bankın ehtiyatında qızılın kağız pula nisbəti qızılın qiymətinə bibaşa təsir göstərir. Bununla belə, mərkəzi bank ehtiyatlarında əsas diqqət həmişə qızıl ehtiyatı olub, çünki qızıl kağız valyutasından fərqli olaraq, bütün dünyada qiymətlidir.

Murad Şahməmmədov