Göy qurşağının başlanğıc və son nöqtələri haqqında

Yağışdan sonra səbirsizliklə gözlədiyimiz göy qurşağını çoxumuz izləmişik. Deyə bilərik ki, göy qurşağı yeddi rəngdən ibarət meteoroloji hadisədir ki, bu da təbiətdə ən çox diqqət çəkən hadisələrdən biri olan, günəş şüalarının sınması ilə baş verir. İşıq şüaları su damcılarına daxil olub çıxanda bir dəfə sınır və damcıların içərisində olarkən bir neçə dəfə əks oluna bilir. Şüalar damcılardan çıxmazdan əvvəl bir dəfə əks olunduqda rənglərin qırmızı, narıncı, sarı, yaşıl, mavi, tünd göy və bənövşəyi kimi xaricdən içəriyə doğru düzülüşü nəticəsində göy qurşağı əmələ gəlir. Şüalar iki dəfə əks etdirdikdə, rənglərin sırası tərsinə çevrilir. Göy qurşağı işıq şüaları iki dəfə və ya daha çox əks olunduqda da yarana bilər. Ancaq bu şəkildə əmələ gələn göy qurşağı adətən çox solğun olur. Həmçinin, digər mühüm element də odur ki, göy qurşağının görünməsi üçün Günəş üfüqdən təxminən 40 dərəcədən çox qalxmamalıdır.

Göy qurşağını nə vaxt görə bilərik?

Qövşəbənzər işıq spektrləri səhər və axşam saatlarında yağışdan sonra və ya günorta yağış yağdıqda görünür. Unutmamalıyıq ki, göy qurşağının görünməsində ən mühüm amillər günəş şüaları və yağışdır. Günəş şüaları və yağışdan başqa, ən önəmli faktor Günəşin səmadakı bucağıdır. Çünki bəzi bucaqlarda göy qurşağı görünmür. Tələb olunan bucaq yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi təxminən 40 dərəcə olmalıdır. 40 dərəcədən yuxarı olarsa, göy qurşağı görünməyəcək.

Ancaq bəzən müəyyən hava şəraitində bucaqdan əks olunan işıq səpələnir, yenidən səpilir və başqa uyğun bucaqdan yenidən gözümüzə çatır. Bu zaman eyni göy qurşağının 2 təsviri yaranır. Buna "qoşa göy qurşağı" deyilir. Texniki olaraq 1 göy qurşağı var, lakin göydə o göy qurşağının 2 nüsxəsi görünür. Göy qurşağını görmə qabiliyyətimiz Günəşdən və su damcılarının bizə nisbətən düzgün mövqedə olmasından asılıdır. Göy qurşağına doğru hərəkət etsək, onun bizə nisbətən mövqeyi eyni qalacaq. Beləliklə, biz hərəkət etdikcə, o, irəliləyəcək və ona çatmağımız mümkün olmayacaq. Ancaq bu, başqa bir insanın göy qurşağının altından keçdiyini, hətta özü görməsə də, onu görməmizə mane olmur.

Əfsanəyə görə, altında qızıl qab olan göy qurşağının sonu haradadır?

Əslində göy qurşağının sonu və başlanğıcı yoxdur. Yerin səthindən baxanda göy qurşağı yarımdairə şəklində görünür. Ancaq hündür dağın zirvəsindən və ya hündürdə uçan təyyarənin içindən baxanda tam dairədə göy qurşağı görə bilərsiniz.

Adətən biz yarımdairədən daha az görürük, çünki yerdəki təpələr və binalar görmə sahəmizi daraldır. Bunun yarıdan çoxunu görmək və bu inanılmaz təbiət hadisəsinin şahidi olmaq üçün ya dağın zirvəsinə çıxmaq, ya da təyyarədə olmaq lazımdır.

Murad Şahməmmədov