Çin Elmlər Akademiyasının tədqiqatçıları kürəvari (kürə şəklində) ildırıma bənzər plazma topu yaradıblar

Çin Elmlər Akademiyasının tədqiqatçıları laboratoriyada genişləndikcə quruluşunu qoruyan parlayan plazma topunun yaradılmasına nəzarət etdilər. Müəlliflərin fikrincə, onun davranışı elektromaqnit solitonun nəzəri modelinə uyğun idi - fiziki qüvvələrin tarazlığı səbəbindən formasını qoruya bilən dalğa quruluşu.

Oxuməni.az xəbər verir ki, təcrübə haqqında ScienceAlert məlumat yayıb.

Arqon və volfram iynəsi ilə təcrübə
Təcrübə üçün alimlər 100 nanometr enində ucu olan volfram iynəsindən istifadə etdilər. Ultraqısa lazer impulsu iynə boyunca hərəkət edən güclü bir elektromaqnit dalğası yaratdı. Onun ucunda enerji intensiv elektrik sahəsinə cəmləşdi və bu da elektronları arqon atomlarından qopardı və ionlaşmış qazdan ibarət həddindən artıq qızmış qabarcıq - plazma əmələ gətirdi.

Parlayan kürənin ilkin diametri təxminən 80 mikrometr idi. Növbəti 100 nanosaniyə ərzində o, bir neçə yüz mikrometrə qədər genişləndi. Tədqiqatçılar kürənin tipik isti plazma qədər tez dağılmadığını, lakin genişləndikcə strukturunu qoruduğunu qeyd etdilər.

Kürə İldırım Əlaqəsi
Alimlər kürənin genişlənməsini izlədilər və soyuduqca yaydığı işıq spektrini təhlil etdilər. Əldə edilən məlumatlar nəzəri modellər və kompüter simulyasiyaları ilə müqayisə edildi. Genişlənmə elektromaqnit soliton üçün proqnozlarla uyğun gəldi, tipik plazma istilik genişlənməsi modeli isə daha sürətli və daha az lokallaşdırılmış bir prosesi proqnozlaşdırdı.

Bəzi nəzəriyyələr kürə ildırımını enerjinin plazma qabığı ilə məhdudlaşdırıldığı elektromaqnit soliton kimi təsvir edir. Tədqiqatın müəllifləri laboratoriya mikrosferinin bu atmosfer fenomeni üçün qəti bir izah olmadığını vurğulayırlar. Eyni zamanda, onların hesablamaları göstərdi ki, mikrodalğalı dalğalarla həyəcanlanan solitonlar nəzəri olaraq diametri metrlərə çata və saniyələr davam edə bilər ki, bu da kürə ildırımının bəzi şahid təsvirlərinə daha yaxındır.

Tədqiqat Nature Photonics jurnalında dərc edilib. Müəlliflər həmçinin enerji saxlama texnologiyaları və ekstremal şəraitdə işıq-maddə qarşılıqlı təsirlərinin öyrənilməsi üçün idarə olunan elektromaqnit enerji məhdudiyyətinin potensial tətbiqini qeyd ediblər.

Əziz MUSTAFA