Alimlər qocalma sürətini müəyyən etməyin gözlənilməz üsulunu tapıblar

Gözün torlu qişasının (retinanın) görüntüsü insanın əslində nə qədər sürətlə qocaldığını, yəni təqvim yaşından fərqlənə bilən bioloji yaşını göstərə bilər. On minlərlə görüntü üzərində öyrədilmiş neyron şəbəkəsi gözün şəklinə əsasən insanın yaşını 2,5–2,7 il dəqiqliklə müəyyən edə bilir. Oxuməni.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri “GeroScience” jurnalında dərc olunub.

Seul Milli Universitetinin alimləri 30 minə yaxın torlu qişa görüntüsündən istifadə ediblər. Onların bir hissəsində — 7535 nəfərə aid təxminən 29,5 min görüntüdə — süni intellekt öyrədilib, daha sonra isə müstəqil seçmə üzərində sınaqdan keçirilib. Metod “retinal yaş fərqi” adlandırılıb. Əgər “gözün yaşı” insanın real yaşından çoxdursa, bu, orqanizmin sürətlənmiş qocalmasından xəbər verə bilər.

Torlu qişanın üstünlüyü ondan ibarətdir ki, burada damarları və sinir toxumasını cərrahi müdaxilə olmadan birbaşa müşahidə etmək mümkündür. Məlum olub ki, “gözün yaşı” insanın sağlamlıq vəziyyətinə həssasdır: diabet bu göstəricini orta hesabla 2,52 il, katarakta 1,86 il, yaşa bağlı makulyar degenerasiya 0,6 il, siqaret çəkmək isə təxminən yarım il artırıb.

Alimlər vurğulayırlar ki, eyni təqvim yaşında olan insanlar çox fərqli sürətlə qocalırlar. Buna genlər, həyat tərzi və ətraf mühit təsir göstərir. Hazırda bu metod ayrı-ayrı insanlar üçün dəqiq proqnoz verməkdən daha çox böyük qruplardakı tendensiyaları qiymətləndirmək üçün uyğundur.

Bununla belə, tədqiqat qocalma prosesini izləmək üçün sadə və qeyri-invaziv üsula doğru atılmış addım hesab olunur. Oftalmoloq müayinəsi zamanı onsuz da çəkilən adi göz görüntüsü gələcəkdə orqanizmin ümumi vəziyyətinin göstəricisinə çevrilə və hansı problemlərə əvvəlcədən müdaxilə edilməsinin lazım olduğunu müəyyənləşdirməyə kömək edə bilər.

Bioloji yaş təqvim yaşından fərqli olaraq orqanizmin nə dərəcədə “köhnəldiyini” göstərən göstəricidir. Təqvim yaşı eyni gündə doğulan insanlar üçün eyni olsa da, bioloji yaş fərqli ola bilər. Alimlər uzun müddətdir onu müəyyənləşdirməyin sadə yollarını — qan, dəri və beyin fəaliyyətinin göstəriciləri əsasında — axtarırlar.

Bu baxımdan göz xüsusilə əlverişlidir: torlu qişanın müayinəsi ağrısızdır, bir neçə dəqiqə çəkir və artıq rutin göz müayinəsinin bir hissəsidir. Buna görə də gələcəkdə bu metodun adi tibbi müayinələrə asanlıqla daxil edilməsi mümkün ola bilər.

Almaz Həsənli