Alimlər balıq kimi üzən və quş kimi uçan robot hazırlayıblar
İsveçrəli və amerikalı mühəndislər eyni anda iki mühitdə sərbəst hərəkət edə bilən — suyun altında üzən və sonra heç bir əlavə mexanizm olmadan birbaşa səthdən havaya qalxa bilən qeyri-adi bir robot yaradıblar. Oxuməni. az xəbər verir ki, robotun təsviri "Science" jurnalında dərc olunub.
"Flapping Amphibious Aerial Vehicle" (FAAV) adlandırılan bu aparat, Lozanna Federal Politexnik Məktəbinin (EPFL) və Massaçusets Texnologiya İnstitutunun (MIT) mütəxəssisləri tərəfindən hazırlanıb. Yaradıcılar həm havada, həm də suyun altında özlərini eyni dərəcədə inamlı hiss edən dalğıc quşlardan — tupiklərdən, qağayılardan, qaqarlardan və fırtınaquşlarından ilham alıblar.
Çəkisi 300 qramdan az olan robot xarici görünüşünə görə quşu xatırladır. Onun iki çevik çırpınan qanadı, quyruq stabilizatoru və suya davamlı elektrik mühərriki var. Qanadlar suyu itələyən və aparatın bir mühitdən digərinə sürətlə keçməsinə imkan verən hidrofob örtüklü nazik membrandan hazırlanıb.
Laboratoriyada və Cenevrə gölündə keçirilən sınaqlar zamanı alimlər uçuş və üzmə üçün optimal parametrləri müəyyən ediblər. Robot suyun altında saniyədə təxminən beş qanad çırpma hərəkəti edərək saniyədə bir metrə yaxın sürət yığıb. Səthə çıxdıqdan sonra o, dərhal saniyədə təxminən altı metr sürətlə uçuşa keçib. Uğurla havaya qalxmaq üçün aparatın burnunu təxminən 70 dərəcə qaldırması kifayətdir — bu, qanadların suyun səthinə dəyməməsinə imkan verir.
Əksər dalğıc quşlardan fərqli olaraq, robotun sudan itələnmək üçün ayaqlara ehtiyacı yoxdur. Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, əvvəllər yalnız qanadların köməyi ilə belə bir uçuşun həyata keçirilməsi robototexnika üçün demək olar ki, mümkünsüz hesab edilirdi.
Layihə rəhbəri Rafael Zufferinin sözlərinə görə, gələcəkdə belə aparatlar okean tədqiqatlarını əhəmiyyətli dərəcədə asanlaşdıra bilər. Robot aysberqə, dəniz heyvanına və ya sahil qurğusuna yaxınlaşa, su nümunələri və ya digər ölçmələr üçün suya dala, sonra isə müstəqil şəkildə havaya qayıdaraq toplanmış məlumatları çatdıra biləcək. Bu, ekoloji monitorinqi ənənəvi ekspedisiyalardan daha ucuz və təhlükəsiz edəcək.
Hazırda mühəndislər aparatın manevr qabiliyyətini artıracaq yeni qanad konstruksiyası üzərində işləyir, həmçinin dalğalı və güclü küləkli şəraitdə sınaqlara hazırlaşırlar. Əgər bu sınaqlar uğurlu olarsa, belə hava-sualtı dronları okeanoqrafiya, ekologiya və axtarış-xilasetmə əməliyyatlarında istifadə oluna bilər.
Almaz Həsənli
