Yaponiya yeni dişlərin çıxması üçün dərmanın sınaqlarına başlayıb

Yaponiya alimləri, ilk dəfə olaraq insana yeni dişlər böyütməyə imkan verə biləcək bir dərmanın klinik sınaqlarına başlayıblar. Dərman artıq könüllülər üzərində aparılan birinci mərhələ sınaqlarını uğurla başa vurub və tərtibatçılar onu 2030-cu ilə qədər bazara çıxarmağı planlaşdırırlar. Terapiya ilk növbədə anadangəlmə dişsizlikdən əziyyət çəkən xəstələr üçün nəzərdə tutulub, lakin gələcəkdə travma və ya karies səbəbindən dişlərini itirmiş insanlara da kömək edə bilər. Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə “Toregem BioPharma” (TBP) şirkəti məlumat yayıb.

Bu inkişaf Osaka Kitano Tibbi Tədqiqat İnstitutunun, Kyoto Universitetinə bağlı mütəxəssisləri tərəfindən yaradılıb. Onun əsasında orqanizmin yeni dişləri formalaşdırmaq üçün təbii qabiliyyətini məhdudlaşdıran mexanizmin kəşfi dayanır.

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, zülallardan biri çənədə qalan "yuxuda olan" diş rudimentlərinin inkişafını maneə törədir. Onlar tərəfindən yaradılan TRG-035 dərmanı bu zülalın təsirini bloklayan neytrallaşdırıcı antikorudur. Bunun sayəsində rudimentləri aktivləşdirmək və üçüncü nəsil dişlərin böyüməsini stimullaşdırmaq mümkün olur. Siçanlar və fırçalar üzərində aparılan eksperimentlərdə dərman tətbiq edildikdən sonra yeni dişlər uğurla çıxıb.

Klinik sınaqların birinci mərhələsi sentyabr 2024-cü ildə Kyoto Universiteti Xəstəxanasında başlayıb. Tədqiqatda 30-65 yaş arası, ən azı bir daimi dişi olmayan 30 sağlam kişi iştirak edib. Alimlərin əsas məqsədi yeni terapiyanın təhlükəsizliyini qiymətləndirmək olub. İlkin məlumatlara görə, könüllülərdə ciddi yan təsirlər aşkar edilməyib.

Növbəti mərhələdə dərman anadangəlmə anodontiya - altı və ya daha çox daimi dişin olmaması ilə xarakterizə olunan nadir bir xəstəlikdən əziyyət çəkən 2-7 yaş arası uşaqlarda sınaqdan keçiriləcək. Belə xəstələr üçün mövcud müalicə üsulları ciddi məhdudiyyətlərə malikdir: uşaqlıq dövründə implantasiya tez-tez mümkün olmur, çünki çənə sümükləri hələ də böyüməkdə davam edir.

Tərtibatçılar ümid edirlər ki, gələcəkdə bu texnologiya karies, travma və ya digər xəstəliklər nəticəsində itirilmiş dişlərin bərpası üçün daha geniş tətbiq oluna bilər. Lakin mütəxəssislər vurğulayırlar ki, dərmanın effektivliyi barədə danışmaq hələ tezdir. Birinci mərhələnin tam nəticələri hələlik rəy verilən elmi jurnallarda dərc olunmayıb və dərmanın insanda tam dişlərin böyüməsinə səbəb olma qabiliyyəti hələ təsdiqlənməyib. Bundan əlavə, elm adamları hələ də yeni dişlərin düzgün çıxıb-çıxmayacağını, normal dişləmə əmələ gətirəcəyini və sinir və qan damarları ilə tam birləşəcəyini müəyyən etməlidirlər.

Almaz Həsənli