Alimlər C vitamini haqqında əsas mifləri dağıtdılar

1932-ci ildə amerikalı biokimyaçı Çarlz Qlen Kinq ilk dəfə C vitaminini – kollagen sintezi, toxumaların sağalması və orqanizmi infeksiyalardan qorumaq üçün zəruri olan maddəni ayırdı. Demək olar ki, bir əsr davam edən araşdırmalara baxmayaraq, askorbin turşusu ətrafında hələ də bir çox yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Perm Politexnik Universitetinin mütəxəssisləri bunlardan hansının həqiqət, hansının isə mif olduğunu izah ediblər. Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə "Qazeta.ru"ya təhsil müəssisəsinin mətbuat xidmətindən məlumat verilib.
Əsas yanlış təsəvvür C vitaminini immuniteti gücləndirmək üçün "həddindən artıq" qəbul etməkdir. "Kimya və Biotexnologiya" kafedrasının assistenti Lyubov Sutorminanın qeyd etdiyi kimi, gündəlik norma kişilər üçün təxminən 90 mq, qadınlar üçün isə 75 mq təşkil edir. Bu dozaya çatdıqdan sonra orqanizm sadəcə artıqları xaric edir.
"Əlavə porsiyalar orqanizmin müdafiəsini gücləndirmir", – ekspert izah edib.
Yetkinlər üçün təhlükəsiz yuxarı hədd gündə təxminən 2000 mq-dır. Lakin müntəzəm olaraq bu həddi aşmaq mədə problemlərindən tutmuş böyrəklərdə daş əmələ gəlmə riskinə qədər yan təsirlərə səbəb ola bilər.
Daha bir geniş yayılmış mif C vitamininin əsas mənbəyinin sitrus meyvələri olmasıdır. Praktikada onlar bir çox məhsullardan geri qalır. Mütləq lider itburnu (100 qramda 1200 mq-a qədər) hesab olunur, ondan sonra bolqar bibəri, qara qarağat, dəniz iydəsi və kivi gəlir. Portağalda təxminən 60 mq, limonda isə daha az C vitamini var.
Bununla yanaşı, vitaminin qəbul forması da əhəmiyyət kəsb edir.
"Həb – tez sorulan və yük yaradan bir konsentratdır. Məhsullarda vitamin tədricən daxil olur", – PETPU-nun "Kimya və Biotexnologiya" kafedrasının assistenti Nikita Faustov qeyd edib.
İstilik emalının C vitaminini tamamilə məhv etməsi haqqında mif də şişirdilmişdir. Maddə istiliyə həssas olsa da, buxarda bişirmə və ya qızartma kimi yumşaq üsullar onun əhəmiyyətli bir hissəsini saxlamağa imkan verir. Uzun müddət qaynatma və oksigenlə təmas kritikdir.
Eyni səbəbdən tərəvəzləri əvvəlcədən doğramamaq vacibdir. Bir neçə saatdan sonra vitamin itkiləri 20-30%-ə, uzun müddət saxlandıqda isə tərkibinin yarısına qədər çata bilər.
Nəhayət, günə bir stəkan portağal suyu ilə başlamaq vərdişi də düşündüyümüz qədər faydalı deyil. İçki çox şəkər ehtiva edir, mədənin selikli qişasını qıcıqlandırır və hazırlandıqdan bir saat sonra C vitamininin bir hissəsini itirir. Meyvəni bütöv yemək daha faydalıdır.
Alimlər belə nəticəyə gəliblər: C vitamini həqiqətən sağlamlıq üçün vacibdir, lakin o, düşündüyümüz kimi işləmir. Orta dərəcədə qəbul, pəhriz müxtəlifliyi və bişirmə üsulları əsas amillərdir.
Almaz Həsənli