Özbəkneftqaz, SOCAR və BP arasında Üstyurtdakı birgə layihə hələlik neft və ya qaz yatağının kəşfi ilə nəticələnməyib

Özbəkneftqaz, Azərbaycanın SOCAR və Britaniyanın BP arasında Üstyurt yaylasında birgə layihə hələ də kəşfiyyat mərhələsindədir. Yataq hələ kəşf edilməyib.

Oxuməni.az xəbər verir ki, Özbəkneftqazın baş geoloqu Nodir Muhiddinov bunu mətbuat konfransında jurnalistlərin Üstyurtda neft və qaz hasilatının artırılması perspektivləri ilə bağlı suallarını cavablandırarkən deyib. Onun sözlərinə görə, SOCAR və BP ilə birgə layihə çərçivəsində 3000 kvadrat kilometrdən çox ərazidə seysmik kəşfiyyat işləri artıq başa çatdırılıb.

"Gələn il üçün bir quyunun qazılması planlaşdırılır. Hazırda geoloji məlumatların yenidən təhlili aparılır", - deyə Muhiddinov bildirib.

SOCAR və BP mütəxəssislərinin fikrincə, yeni yataqların kəşfi perspektivləri təxminən 5000 metr dərinlikdə yerləşən dərin geoloji formasiyalarla bağlıdır.

"Lakin orada hələlik heç bir yataq kəşf edilməyib. Xahiş edirəm bunu düzgün başa düşün. Layihə hələ kəşfiyyat mərhələsindədir. Yalnız bir quyu qazıldıqdan və bir yataq kəşf edildikdən sonra əlavə hesablamalar aparmaq mümkün olacaq", - deyə baş geoloq qeyd edib.

O, həmçinin layihə üçün proqnozlaşdırılan neft və qaz hasilatının dəyərini təqdim edə bilməyib. Onun sözlərinə görə, seysmik kəşfiyyat işlərinin xərcləri hazırda məlumdur, lakin kəşfiyyat quyusunun qazılması və onun dəyəri isə hələ müəyyən edilməyib.

5 km-dən çox dərinlikdə hasilat daha baha başa gəlir
Təbii qaz hasilatının ümumilikdə artırılması perspektivlərindən danışan Nodir Muhiddinov qeyd etdi ki, "Özbəkneftqaz" əsas ümidlərini yeni yataqların kəşf olunduğu Üstyurt bölgəsinə bağlayır. Dərin layların işlənməsi daha mürəkkəb texnologiyalar və əhəmiyyətli investisiya tələb edir.

"Əvvəllər 3000-3500 metrə qədər dərinlikdə yataqlar kəşf edirdik. İndi isə kəşf etdiyimiz yataqlar 5000 metrdən çox dərinlikdə yerləşir. Bu, xərclərin və texnoloji çətinliklərin əhəmiyyətli dərəcədə artmasına səbəb olur", - deyə baş geoloq izah etdi.

Onun sözlərinə görə, belə dərinliklərdə təzyiq 1000 atmosferə, temperatur isə 200 dərəcə Selsiyə çata bilər. Qazma işləri bu cür şəraitə tab gətirə bilən ixtisaslaşmış avadanlıq tələb edir.

"Dünyada bu cür texnologiyalarla yalnız məhdud sayda şirkət işləyir. Bu, həm geoloji kəşfiyyatın, həm də sonrakı qaz hasilatının dəyərini artırır", - deyə o bildirib.

Əlavə xərclərə baxmayaraq, şirkət Üstyurt Yaylasının dərin üfüqlərinin işlənməsinin gələcəkdə qaz hasilatının artmasına imkan verəcəyini gözləyir.

2 milyard dollarlıq layihə
Xatırladaq ki, 24 iyul 2025-ci ildə Özbəkistan Energetika Nazirliyi, Özbəknefteqaz və Azərbaycanın dövlət neft şirkəti SOCAR Üstyurt Yaylasında geoloji kəşfiyyat və sonrakı karbohidrogen hasilatı üçün hasilatın pay bölgüsü müqaviləsi (HPBS) imzalayıblar. Müqavilə Qaraqalpaqstandakı altı investisiya blokunu əhatə edir: Boyterak, Terengkuduk, Birkori, Xaroy, Qaraqalpaq və Kulboy.

Sənəd əvvəlcə ən azı 1000 kvadrat kilometr ərazidə 3D seysmik kəşfiyyat və beş illik müddət ərzində ən azı bir kəşfiyyat quyusunun qazılmasını nəzərdə tuturdu. 2026-cı ilin may ayında Britaniya şirkəti BP rəsmi olaraq layihəyə qoşuldu. Müqavilədəki dəyişiklikdən sonra paylar aşağıdakı kimi bölüşdürüldü:

BP — 40%;
SOCAR — 30%;

Özbəknefteqaz — 30%.
Kəşfiyyat mərhələsində operator SOCAR-dır.

2025-ci ilin iyul ayında "Özbəkistan 24" televiziya kanalında yayımlanan bir reportajda layihəyə qoyulan ümumi investisiyanın təxminən 2 milyard dollara çata biləcəyi bildirilmişdi. Eyni zamanda, altı blokda 100 milyon tona qədər neft və 35 milyard kubmetr təbii qaz ehtiyatı olan bir yatağın kəşf edilməsi ehtimalı ilə bağlı ilkin proqnozlar açıqlandı.

Bu qiymətləndirmələr təsdiqlənərsə, layihə ildə 5 milyon tona qədər neft hasil edəcək ki, bu da Özbəkistanın o vaxtkı neft idxal həcmlərini təxminən 2,5 dəfə üstələyəcək. Energetika Nazirliyi həmçinin bildirib ki, layihənin həyata keçirilməsi ölkənin növbəti 25 il ərzində neftə olan ehtiyacını ödəyəcək və istehsal olunan qaz əsasən daxili bazara ixrac ediləcək. Bu rəqəmlər təsdiqlənmiş geoloji ehtiyatları deyil, ilkin proqnozları təmsil edirdi. Onları təsdiqləmək üçün kəşfiyyat qazması tələb olunur.
2026-cı ilin iyun ayının əvvəlində BP rəhbərliyi ilə Bakıda görüş zamanı "Özbəkneftqaz"ın İdarə Heyətinin sədri Əbdüqəni Sanqinov layihənin sürətləndirilməsini və 2027-ci ilin sonuna qədər qazma işlərinə başlanılmasını təklif etdi.

Tərəflər həmçinin geofiziki məlumatların emal müddətinin optimallaşdırılması və sonrakı kəşfiyyat mərhələlərini müzakirə etdilər. Layihənin 2029-cu ilə qədər həyata keçirilməsi üçün fəaliyyət planı hazırlandı.

Əziz Mustafa