Yaponiya nüvə donanması qurmağı düşünür
Yaponiya rəsmi olaraq genişmiqyaslı nüvə sualtı qayığı donanmasının qurulması ilə bağlı müzakirələrə başlamağı planlaşdırır. Hakimiyyət orqanları hazırda yalnız bu ehtimalı "öyrəndiklərini" vurğulayırlar, lakin hətta bu formul belə ölkənin ilk dəfə olaraq üç qeyri-nüvə prinsipindən imtina etməyi ciddi şəkildə düşündüyünü göstərir.
Baş nazir Sanae Takaiçi başda olmaqla Yaponiya hakimiyyəti ölkənin nüvə sualtı qayıqları ilə təchiz edilməsi ilə bağlı rəsmi olaraq müzakirələrə başlamaq niyyətindədir. Bu təklif əsas təhlükəsizlik siyasəti sənədlərinə - Milli Müdafiə Strategiyasına, Milli Təhlükəsizlik Strategiyasına və Müdafiə İnkişaf Planına daxil edilə bilər.
Bununla bağlı Yaponiyanın tanınmış "Asahi" qəzeti yazır ki, Tokio hazırda yalnız bu ehtimalı "öyrənməkdən" danışır, çünki nüvə sualtı qayıqlarının inşası ilə bağlı qərar hələ verilməyib. Mövzu əlavə tədqiqat tələb edir, bu təşəbbüsün üstünlükləri, çatışmazlıqları və dəyəri qiymətləndirilməlidir.

Hakimiyyət orqanları hesab edir ki, bu cür gəmilər ölkənin Tayvan yaxınlığındakı Cənubi Çin və Filippin dənizlərində döyüş növbətçiliyi müddətini əhəmiyyətli dərəcədə artırmağa kömək edəcək. Nüvə sualtı qayıqları, mövcud dizel-elektrik sualtı qayıqlarından fərqli olaraq, yüksək sürətlə üzür, uzun məsafələrə sualtı səyahətlər edə bilir. Onlar həmçinin ən son uzun mənzilli raketlər üçün şaquli buraxılış sistemləri ilə təchiz oluna bilər.
Nəşr qeyd edir ki, Yaponiyanın qərarına regiondakı vəziyyət də təsir göstərir: ABŞ Cənubi Koreya üçün nüvə sualtı qayıqlarının tikintisini təsdiqləyib və Avstraliya onları təqdim etmək üçün öz planını irəli sürür.
Bununla belə onun mənfi cəhətləri də var. Nəşr aydınlaşdırır ki, fasiləsiz işləmək üçün ən azı üç sualtı qayıq tələb olunur və hər birinin tikintisi və saxlanılması xərcləri təxminən 1 trilyon yen (6,3 milyard dollardan çox) qiymətləndirilir.
Bu işin reallaçması isə 10 ildən çox vaxt çəkə bilər. Bundan əlavə, genişmiqyaslı nüvə sualtı qayıq donanmasının qurulması ilə bağlı hazırkı təşəbbüs ölkənin üç əsas qeyri-nüvə prinsipindən uzaqlaşma deməkdir.
1967-ci ildə Yaponiyanın o vaxtkı Baş naziri Eisaku Sato qeyri-nüvə müdafiəsinin üç prinsipini irəli sürdü: nüvə silahına sahib olmamaq, onları istehsal etməmək və onların Yaponiya ərazisində yerləşdirilməsinə icazə verməmək. Hökumət bu prinsipləri qəbul etdi və Yaponiya o vaxtdan bəri onlara riayət edir.
Əvvəllər Tokio Vaşinqtonun nüvə çəkindiricisinə etibar edə bilərdi. 2022-ci ildə Yaponiya qeyri-nüvə prinsiplərinə riayət siyasətinin "gələcəkdə də dəyişməz qalacağını" vurğulayan Milli Təhlükəsizlik Strategiyasını qəbul etdi.
Sanae Takaichinin hakimiyyətə gəlməsi ilə hər şey dəyişdi. O, nüvə silahları ilə bağlı sənədlər də daxil olmaqla, təhlükəsizlik sahəsində əsas doktrinal sənədləri yeniləmək istəyirdi. Əvvəllər Yaponiya hakimiyyəti nüvə enerjisindən hərbi məqsədlər üçün istifadəni inkar edir və bunun mövcud qanunvericiliyə zidd olduğunu iddia edirdi.
Hadisələrin gedişi göstərdi ki, beynəlxalq aləmdə baş verən siyası dəyişikliklər Yaponiyanı da silkələyərək "yuxudan" ayıldıb. Adı çəkilən prinsiplərdən çəkilmə isə artıq başlayıb və bu da 2026-cı ilin sonuna qədər ölkənin hərbi siyasətini müəyyən edən fundamental sənədlərdə "doktrinal şəkildə təsbit edilə" bilər. Buna nail olmaq üçün Baş nazir Takaiçi ölkənin hərbi gücünün gücləndirilməsinin həm tərəfdarlarını, həm də əleyhdarlarını əhatə edən Parlamentin dəstəyini təmin etməlidir.
Tokio Qərb müttəfiqləri ilə bir neçə təlimdə iştirak edir və eyni zamanda Rusiya ilə humanitar dialoqa ümid edir.

Rusiya dəfələrlə Yaponiya siyasətindəki "sağlam olmayan tendensiyalar" və mümkün "cəmiyyətin militarizasiyasına qayıdış" barədə narahatlığını bildirib. Xarici işlər naziri Sergey Lavrov qeyd edib ki, Takaiçi hökuməti Yaponiyanın pasifist konstitusiyasını yenidən yazmaq, hücum hərbi potensialını artırmaq və "ölkənin qeyri-nüvə statusunu yenidən nəzərdən keçirmək" niyyətindədir.
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbəri həmçinin Şimali Atlantika Alyansı ilə Rusiya sərhədlərinə yaxın ərazidə birgə təlimlər keçirən Tokionun hərbi fəaliyyətini tənqid etdi. O, həmçinin Yaponiyanın ABŞ-a öz ərazisində "Typhon" quru əsaslı orta mənzilli raketləri yerləşdirməyə icazə vermək istəyinə qarşı çıxdığını bildirdi.
Rusiya Prezidentinin köməkçisi və Hərbi Dəniz Qüvvələri Şurasının sədri Nikolay Patruşev öz növbəsində Yaponiyanın militarizasiyasının bütün Asiya-Sakit okean regionunun təhlükəsizliyini təhdid etdiyini qeyd etdi.
O, vurğuladı ki, "bu cür fəaliyyətlər beynəlxalq və milli qanunvericiliyə ziddir, Yaponiyanın Təslim Sənədinin müddəalarını pozur və zərbə silahlarının saxlanmasını nəzərdə tutmayan konstitusiyasına ciddi şəkildə ziddir".
Patruşevin sözlərinə görə, bu gün Yaponiya "görünür, artıq İkinci Dünya Müharibəsinin bitməsindən sonra ona tətbiq edilən məhdudiyyətlərlə bağlı olduğunu düşünmür".
"85 ildən sonra o, yenidən aqressiv hərbi-siyasi oyunçuya çevrilir". Rusiya liderinin köməkçisi vurğulayıb ki, "Yaponiya Hərbi Dəniz Qüvvələri artıq özünümüdafiə qüvvəsi deyil, dünyada dördüncü və ya beşinci ən güclü qüvvədir. O, 50-dən çox esminetsdən, iyirmi düzünə sualtı qayıqdan və hətta əvvəllər təyyarədaşıyan esminets kimi gizlədilən təyyarədaşıyan gəmilərdən ibarətdir".
Onun sözlərinə görə, Yaponiya Hərbi Dəniz Qüvvələri hər il getdikcə daha təkmilləşdirilmiş sualtı qayıqlarla doldurulur və uzunmənzilli raket sistemlərini yerləşdirməyə başlayır. Hakimiyyət həmçinin donanmaya pilotsuz silahların və süni intellekt əsaslı sistemlərin daxil edilməsini sürətləndirmək üçün xüsusi bölmə yaratmağı planlaşdırır.
Yaponiya son illərdə silahlı qüvvələrini fəal şəkildə modernləşdirir və bu proses xüsusilə son bir neçə ildə daha da güclənib. Bunu Rusiya Elmlər Akademiyasının Dünya İqtisadiyyatı və Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun (IMEMO) Beynəlxalq Təhlükəsizlik Mərkəzinin kiçik elmi işçisi Aleksandr Yermakov "İzvestiya"ya verdiyi müsahibədə təsdiqləyib.
"Yaponların əvvəllər ölkənin pasifist statusu ilə uyğunsuz hesab etdiyi silah sistemləri müstəqil şəkildə alınır, inkişaf etdirilir və istehsal olunur. Xüsusilə, uzun mənzilli quru, dəniz və hava əsaslı zərbə raket sistemləri", - deyə ekspert izah etdi.
Ekspert bildirib ki, Özünümüdafiə Qüvvələrinin əvvəllər imkanlarını məhdudlaşdıran ciddi texniki məhdudiyyətləri olsa da, onlar indi tam hüquqlu inkişaf etmiş bir ordudur.
"Gələcəkdə onların hüquqi statusunun da daimi olaraq dəyişdirilməsi olduqca mümkündür." Nüvə məhdudiyyətlərinin yumşaldılmasına gəldikdə isə, hazırda müzakirə amerikalıların Yaponiyanı "nüvə çətiri" ilə qorumasını asanlaşdıracaq məhdudiyyətlərin yumşaldılması ilə bağlıdır, - deyə analitik bildirib.
O əlavə edib ki, gələcəkdə Çin və Cənubi Koreyanın siyasətindən asılı olaraq Yaponiya bombası məsələsi də ortaya çıxa bilər.
Əziz Mustafa





.jpg)












.jpg)

































































