Tokayev Qazaxıstanda nüvə elektrik stansiyaları üçün 100 illik strateji uran ehtiyatı yaratmağı təklif edib

Qazaxıstan dövlət strateji uran ehtiyatı yaratmalıdır. Oxuməni.az xəbər verir ki, Prezident Qasım-Jomart Tokayev bunu 28 oktyabrda xalqa müraciətində açıqladı.

"Mən Qazaxıstanın nüvə elektrik stansiyalarının ehtiyaclarını qarşılayacaq dövlət strateji uran ehtiyatı yaratmaq təklifini ciddi şəkildə nəzərdən keçirməyə layiq hesab edirəm", - deyə o bildirib.

Tokayevin sözlərinə görə, nüvə elektrik stansiyalarının tikintisində iştirak edən xarici tərəfdaşlar Qazaxıstanda yüksək texnologiyalı istehsal müəssisələrinin yaradılmasında, nüvə enerjisi sahəsində təcrübənin ötürülməsində və yerli nüvə mütəxəssislərinin hazırlanmasında iştirak etməlidirlər. Prezident qeyd edib ki, bu cür təkliflər Rusiya və Çin şirkətlərindən gəlir.

Qazaxıstan uran hasilatı üzrə dünyada birinci yerdədir və qlobal istehsalın təxminən 40%-ni təşkil edir. Ölkənin yeraltı sərvətləri dünyanın təsdiqlənmiş uran ehtiyatlarının 14%-ni təşkil edir. Qazaxıstan həmçinin hazır nüvə yanacağı istehsal edir. Energetika Nazirliyi əvvəllər nüvə elektrik stansiyasının tikintisinin ölkənin daxili elektrik enerjisinə olan ehtiyaclarını ödəmək üçün öz uran ehtiyatlarından istifadə etməsinə imkan verəcəyini bildirmişdi.

Qazaxıstan bir neçə nüvə elektrik stansiyası tikməyi planlaşdırır. İlk AES olan Balxaş Almatı bölgəsinin Ulken kəndində yerləşəcək. Rusiyanın Rosatom şirkəti stansiyanın tikintisi üzrə beynəlxalq konsorsiumun lideri seçilib. Sentyabrın 3-də Qazaxıstan Rosatom-un törəmə şirkəti olan Atomstroyexport ilə AES-in layihələndirilməsi, avadanlıq təchizatı və tikintisi üçün müqavilə imzalayıb. Layihənin təxminən 16,4 milyard dollara başa gələcəyi təxmin edilir.

İkinci AES (işçi adı: Moyinkum) üçün yer də ölkənin cənubunda - Almatı bölgəsinin Jambıl rayonunda müəyyən edilib. Çin şirkəti CNC bu layihə üçün prioritet podratçı kimi nəzərdən keçirilir. Qərbi Qazaxıstandakı Xəzər sahili kiçik və orta ölçülü reaktorları olan üçüncü stansiya üçün nəzərdən keçirilir.

Tokayevin sözlərinə görə, ilk atom elektrik stansiyasının tikintisinə 2027-ci ilin əvvəlində başlana bilər.

"Hesab edirəm ki, Balxaş AES-in tikintisinə gələn ilin əvvəlində başlamaq və Moyinqum AES-in tikintisini sürətləndirmək üçün hərtərəfli əməkdaşlıq müqaviləsi imzalamaq mümkündür və bəlkə də hətta zəruridir", - deyə prezident bu gün çıxışında bildirib.

Əziz MUSTAFA