BMT qlobal istiləşmənin necə yavaşlatılacağını açıqlayıb
Qlobal istixana qazı tullantıları qlobal istiləşmənin miqyasını məhdudlaşdırmaq və planetin orta temperaturunu Paris Sazişinin hədəfinə qaytarmaq imkanını qorumaq üçün 2035-ci ilə qədər 2025-ci il səviyyələri ilə müqayisədə 45% azaldılmalıdır. Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ətraf Mühit Proqramının (UNEP) yeni "Geri Qayıdış Nöqtəsi" adlı hesabatında deyilir.
Hesabata görə, bu məqsədə çatmaq üçün emissiyalar 2030-cu ilə qədər 18%, 2040-cı ilə qədər isə 69% azaldılmalıdır. Bu, əsrin ortalarına qədər qlobal temperaturun maksimum artımını təxminən 1,7-1,8 dərəcə Selsi ilə məhdudlaşdıracaq və 2100-cü ilə qədər 1,5 dərəcədən çox olmayan bir vəziyyətə qayıtmaq üçün şərait yaradacaq. Mütəxəssislər bu ssenarinin ehtimalını təxminən 50% olaraq qiymətləndirirlər.
Bu arada, mövcud bütün milli iqlim öhdəliklərinin yerinə yetirilməsi 2030-cu ilə qədər emissiyaları yalnız 5-8%, 2035-ci ilə qədər isə 11-15% azaldacaq. Mövcud iqlim siyasəti davam edərsə, əsrin sonuna qədər qlobal temperatur 2,8 dərəcə Selsi arta bilər. Milli öhdəliklərin tam icrası belə istiləşməni yalnız 2,6 dərəcə Selsi ilə məhdudlaşdıracaq. Hesabatın müəllifləri pisləşən proqnozları, xüsusən də ABŞ-ın Paris Sazişindən çıxması və tarixi emissiya qiymətləndirmələrinin yenidən nəzərdən keçirilməsi ilə əlaqələndirirlər.
BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş hesabatın açıqlanması zamanı bildirib ki, "Temperatur həddini aşmaq təslim olmaq deyil. Biz yenə də bunu mümkün qədər kiçik və qısa edə bilərik". Onun sözlərinə görə, qlobal birlik hələ də əsrin sonuna qədər qlobal temperaturu 1,5 dərəcədən aşağıya qaytarmaq potensialına malikdir.
UNEP ekspertləri qeyd edirlər ki, bu məqsədə çatmaq üçün təkcə genişmiqyaslı emissiyaların azaldılması deyil, həm də əsrin sonuna qədər atmosferdən təxminən 320 milyard ton karbon qazının çıxarılması tələb olunacaq. Eyni zamanda, bərpa olunan enerjinin inkişafı və iqlim tədbirlərinin həyata keçirilməsi artıq öz effektivliyini sübut edib. Xüsusilə, Paris Sazişinin qəbul edilməsindən bəri qlobal bərpa olunan enerji tutumu əvvəlcə proqnozlaşdırılandan üç dəfə daha sürətli, günəş enerjisinin tətbiqi sürəti isə gözləniləndən yeddi dəfə yüksək olub.
Əziz Mustafa
