Tacikistan 800 MVt gücündə Xutalon Su Elektrik Stansiyası (SES) tikməyi planlaşdırır

Tacikistan Vaxş çayı üzərində quraşdırılmış gücü 800 MVt olan Xutalon (Şurob) Su Elektrik Stansiyası (SES) tikməyi planlaşdırır.

Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə, Tacikistan Energetika və Su Ehtiyatları Nazirliyinin mətbuat xidmətinin məlumatında deyilir.

Tacikistanın Energetika və Su Ehtiyatları naziri Daler Cuma stansiyanın tikintisi üçün ayrılmış əraziyə baş çəkib və SES-in bəndi, turbin zalı və digər əsas strukturları üçün ayrılmış ərazilərə baxış keçirib.

İlkin texniki-iqtisadi əsaslandırmaya əsasən, Xutalon SES-in Vaxş çayında ölkənin iki ən böyük su elektrik qurğusu - yuxarı axındakı Roqun SES və aşağı axındakı Nurek SES arasında tikilməsi planlaşdırılır.

Stansiyanın layihə gücü 800 MVt olacaq və orta illik elektrik enerjisi istehsalı 2,5 milyard kVt/saatdan çox olacaq. Əvvəllər ilkin texniki-iqtisadi əsaslandırmaya istinadən dərc edilmiş məlumatlara görə, təxmin edilən orta illik istehsal təxminən 2,684 milyard kVt/saat təşkil edə bilər.

2025-ci ilin noyabr ayında Tacikistan hökuməti "Xutalon Su Elektrik Stansiyasının Tikinti Layihəsinin İcrası Mərkəzi" dövlət qurumunu təsis edərək, onu layihənin sifarişçisi və podratçısı təyin etdi. Qurumun vəzifələrinə stansiyanın hazırlanması, tikintisi və istismara verilməsi daxildir.

Xutalon layihəsi Vaxş Su Elektrik Stansiyaları Kaskadının daha da inkişaf etdirilməsi və Tacikistanın istehsal gücünün genişləndirilməsi planlarının bir hissəsidir.

Su elektrik stansiyalarının inkişafı ölkənin enerji sektoru üçün çox vacibdir: su elektrik stansiyaları Tacikistanın elektrik enerjisi istehsalının 95%-dən çoxunu təşkil edir. Bundan əlavə, elektrik enerjisi istehsalı mövsümi su axınlarından əhəmiyyətli dərəcədə asılıdır və bu da payız və qış aylarında istehsal çatışmazlığına səbəb olur.

Tacikistan Energetika Nazirliyinin məlumatına görə, 2026-cı ilin birinci yarısında ölkədə 11,656 milyard kVt/saat elektrik enerjisi istehsal edilib ki, bu da 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 1,3% azdır. Bu dövrdə enerji sistemində elektrik enerjisi itkiləri 1,654 milyard kVt/saat (12,9%) təşkil edib.

Elektrik enerjisi istehsalını artırmağa yönəlmiş əsas layihələrdən biri 3780 MVt gücündə Roqun Su Elektrik Stansiyasının (SES) tikintisi olaraq qalır. Dünya Bankının məlumatına görə, SES tam işə düşdükdən sonra ildə təxminən 14,4 milyard kVt/saat elektrik enerjisi istehsal edə biləcək və Tacikistanda qış elektrik enerjisi çatışmazlığının azaldılmasına kömək edəcək.

Eyni zamanda, ölkə digər bərpa olunan enerji sektorlarını da inkişaf etdirir. Xüsusilə, Energetika Nazirliyi beynəlxalq investorlarla ümumi gücü 1250 MVt olan günəş elektrik stansiyalarının tikintisini müzakirə edib.

Tacikistan hakimiyyəti 2032-ci ilə qədər tamamilə bərpa olunan enerji mənbələrindən elektrik enerjisi istehsal etməyi hədəfləyir. Bu fonda yeni SES-lərin tikintisi, mövcud stansiyaların modernləşdirilməsi və günəş enerjisi istehsalının inkişafı ölkənin enerji potensialının genişləndirilməsi üçün əsas sahələr hesab olunur.

Xutalon SES layihəsi hazırda hazırlıq və texniki-iqtisadi əsaslandırma mərhələsindədir. Onun həyata keçirilməsinin Tacikistanın elektrik şəbəkəsinin quraşdırılmış gücünü artıracağı və Vaxş çayının hidroelektrik potensialının potensialını genişləndirəcəyi gözlənilir.

Əziz Mustafa