Anthropic-in Claude modeli yeni ferment sistemi aşkar edib
Anthropic şirkəti bazar ertəsi günü fundamental bioloji tədqiqatlara yönəlmiş yeni tədqiqat qrupunun və həyat elmləri laboratoriyasının yaradıldığını elan edib. Şirkət bildirib ki, qrupun ilk işləri çərçivəsində onun süni intellekt modeli olan Claude, CRISPR-ə bənzər xüsusiyyətlərə malik yeni bir ferment sistemi aşkar edib.
Oxuməni.az xəbər verir ki, tədqiqat qrupu 2026-cı ilin yazında süni intellekt modellərinin bioloji kəşfləri sürətləndirib-sürətləndirə bilməyəcəyini öyrənmək məqsədilə formalaşdırılıb. Qrup San-Fransisko körfəzi bölgəsində insanlar üçün təhlükəli olan patogenlərdən istifadə etmədən, BSL-1 və BSL-2 bioloji təhlükəsizlik səviyyələrində fəaliyyət göstərən laboratoriya yaradıb.
Claude, DNT ardıcıllığı məlumat bazasını təhlil edərək "array-associated reverse transcriptases" (ART) — massivlərlə əlaqəli əks-transkriptazalar adlanan yeni bir sistem müəyyən edib. Süni intellekt 21 saat ərzində 950 agentdən istifadə edərək 210 milyon token məlumatı emal edib. Anthropic alimləri ilkin istiqaməti müəyyən edib və laboratoriya təcrübələrini həyata keçiriblər, Claude isə məlumat bazasının təhlili ilə məşğul olub.
Sistem üç komponentdən ibarətdir: əks-transkriptaza fermenti, tərəfdaş gen və bərabər aralıqlarla yerləşən təkrarlanan DNT ardıcıllıqları massivi. Struktur, CRISPR-Cas sistemlərini proqramlaşdırıla bilən alətlərə çevirən RNT ardıcıllıqlarını saxlayan CRISPR massivlərini xatırladır. İlk təcrübələr göstərir ki, ART massivi ayrı-ayrı qısa RNT-lər istehsal edir.
CRISPR vasitəsilə genom redaktəsinin pioneri, MIT və Broad İnstitutunun professoru Fen Çjan ilkin nəşri (preprint) nəzərdən keçirib. "Bu, süni intellekt agentlərinin bioloji kəşflərə necə töhfə verə biləcəyinin maraqlı bir nümunəsidir", — deyə Çjan bildirib. "Əks-transkriptazalarla əlaqəli RNT-təkrar massivlərinin identifikasiyası həqiqətən maraq doğurur və əlavə tədqiqata layiqdir".
İri faqların tərkibindəki əks-transkriptaza əvvəlki tədqiqatlarda müəyyən edilmişdi. Görünür, Claude sistemin müəyyənedici xüsusiyyətlərini, o cümlədən kodlaşdırılmayan DNT ardıcıllıqlarından ibarət əlaqəli massivi və əlavə köməkçi zülalı aşkar edən ilk sistem olub.
Claude 200 000-dən çox əks-transkriptazanı toplayıb, 3 500 yeni namizəd sistemi müəyyən edib və onları ətraflı təhlil üçün 20 namizədə qədər azaldıb. Şirkətin məlumatına görə, belə bir təhlil ekspert alimlər üçün adətən bir neçə həftədən bir neçə aya qədər vaxt aparır.
Anthropic, nəticələri ətraflı şəkildə əks etdirən preprintləri dərc edib. Şirkət ART-nin əsas funksiyasını öyrənmək üçün işlərin davam etdiyini açıqlayıb. Alimlər işlərini aparmaq üçün istənilən tədqiqatçı üçün mövcud olan Claude Science və Claude Code alətlərindən istifadə edirlər.
Almaz Həsənli
