Alimlər delfin südünün insan südü ilə genetik oxşarlığını müəyyən ediblər
Alimlər müəyyən ediblər ki, delfin südü molekulyar və genetik xüsusiyyətlərinə görə insan və digər quru məməlilərinin südünə bənzəyir. Delfin südündə genlərin fəaliyyətini tənzimləyən kiçik molekullar — eyni mikroRNT ailələri mövcuddur. Oxuməni.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri PLOS One jurnalında dərc olunub.
MikroRNT-lər uzunluğu təxminən 22 nukleotiddən ibarət qısa RNT ardıcıllıqlarıdır. Onlar hüceyrələrə genlərin fəaliyyətini idarə etməyə, o cümlədən müəyyən zülalların istehsalının qarşısını almağa kömək edir.
Tədqiqatçılar İtaliyadakı Zoomarine dəniz parkında yaşayan iki dişi afalina delfininin südündən götürülmüş birləşdirilmiş nümunəni araşdırıblar. Nümunədə 119 növ mikroRNT aşkarlanıb. Onlardan dörd ailə — mir-148, let-7, mir-8 və mir-21 — aşkar edilən bütün fraqmentlərin 70 faizindən çoxunu təşkil edib.
Bu nəticələr quru məməlilərinin südü ilə bağlı əvvəlki tədqiqatların nəticələri ilə oxşarlıq təşkil edib. Məsələn, mir-148 ailəsinə aid mikroRNT-lər insan, inək, keçi, eşşək və camış südündə də aşkarlanıb. Müxtəlif növlərdə bu molekullar yeni doğulanların inkişafı üçün vacib proseslərlə, o cümlədən immun sisteminin yetişməsi, yağ mübadiləsi və bağırsaqların inkişafı ilə əlaqələndirilir.
“Ən çox məni təəccübləndirən oxşarlığın dərəcəsi oldu. Delfinlər milyonlarla il ərzində dənizdə yaşayaraq çoxsaylı spesifik uyğunlaşmalar əldə ediblər. Lakin onların südündəki əsas mikroRNT ailələri quru məməlilərində rast gəlinənlərlə böyük ölçüdə üst-üstə düşür”, — tədqiqatın həmmüəllifi, Padua Universitetinin əməkdaşı Umberto Rozani bildirib.
Alimlər aşkar edilən molekulların delfin balalarının orqanizminə necə təsir etdiyini birbaşa araşdırmayıblar. Bundan əlavə, tədqiqat cəmi iki heyvan üzərində aparılıb. Buna görə də nəticələrin daha geniş nümunələr üzərində təsdiqlənməsi lazımdır.
Tədqiqat qrupu həmçinin 52 növ cetasiyanın (lat. Cetacea) və insanın genomlarındakı mikroRNT dəstlərini müqayisə edib. Məlum olub ki, dəniz məməlilərinin genomlarında insan genomunda olan mikroRNT ailələrinin bir çoxu mövcuddur. Bununla belə, cetasiyalarda onların ümumi sayı bir qədər azdır.
Müəlliflər qeyd edirlər ki, cetasiyalarda olmayan bəzi mikroRNT ailələri digər növlərdə şişlərin inkişafı ilə əlaqələndirilir. Bu müşahidə dəniz məməlilərinin xərçəngdən qorunma mexanizmlərinin gələcəkdə araşdırılması baxımından maraq doğura bilər. Lakin hazırda bu nəticə birbaşa əlaqənin mövcudluğundan xəbər vermir.
Almaz Həsənli
