65 yaşdan yuxarı insanların sayı ilk dəfə beş yaşından kiçik uşaqların sayını üstələyib

Dünya tarixində ilk dəfə olaraq, qlobal doğum səviyyəsinin azalması fonunda 65 yaş və daha yuxarı insanların sayı beş yaşından kiçik uşaqların sayını üstələyib. Oxuməni.az "Axios"un məlumatına istinadən xəbər verir ki, bu, ABŞ Əhali Siyahıyaalınması Bürosunun hesabatından irəli gəlir.

2022-ci ildə dünyada 65 yaşdan yuxarı insanların və beş yaşından kiçik uşaqların sayı təxminən bərabər idi — hər biri təxminən 10%. Lakin 2022-ci ildən sonra bu fərq tədricən artmağa başlayıb: proqnoza görə, 2060-cı ilə qədər yaşlı insanların payı təxminən 20%, kiçik uşaqların payı isə 7% təşkil edəcək.

2023-cü ildə dünya əhalisinin 71%-dən çoxu doğum səviyyəsi reproduksiya səviyyəsində və ya ondan aşağı (bir qadına təxminən 2,1 uşaq) olan ölkələrdə yaşayıb, 2013-cü ildə isə bu göstərici 45% təşkil edirdi.

Siyahıyaalınma Bürosunun məlumatına görə, dünya bu nöqtəyə demoqrafların gözlədiyindən daha tez çatıb. 65 yaşdan yuxarı insanların sayının 2025-ci ildəki 852 milyondan 2060-cı ildə 2 milyarda çatacağı proqnozlaşdırılır. Bu, dünya əhalisinin həmin dövrdə 8,13 milyarddan 10,23 milyarda qədər artımının təxminən 55%-ni təşkil edəcək.

Büronun məlumatına görə, 2025-ci ildə ABŞ yaşlı əhalinin payına görə 227 ölkə arasında 48-ci yerdə olub: ştatlar sakinlərinin 18,9%-i 65 yaş və daha yuxarı idi. "Axios"un məlumatına görə, 2060-cı ilə qədər bu göstərici 23,4%-ə yüksələ bilər. Lakin nəşr qeyd edir ki, digər dövlətlər daha sürətlə qocaldığı üçün ABŞ dünya yaşlanma reytinqində 110-cu yerə düşəcək.

"Axios" yazır ki, Avropa planetin "ən yaşlı regionu" olaraq qalır, lakin əsas kəmiyyət dəyişikliyi onun hüdudlarından kənarda baş verir. Asiyada 65 yaşdan yuxarı əhalinin sayı 2060-cı ilə qədər 487 milyondan 1,24 milyarda çatacaq ki, bu da dünya üzrə artımın təxminən üçdə ikisini təşkil edəcək. Afrika ən gənc region olaraq qalsa da, yaşlı əhalisini dörd dəfədən çox artıraraq 60 milyondan 249 milyona çatdıracaq və 214 milyon yaşlısı olan Avropanı geridə qoyacaq. Ümumilikdə, dünyada 2060-cı ilə qədər 65 yaşdan yuxarı insanların payı demək olar ki, iki dəfə artaraq 10,5%-dən 19,6%-ə çatacaq.

Hesabatın müəlliflərindən biri Endryu Skott hesab edir ki, demoqrafik dəyişiklik cəmiyyətləri qocalığa bir xərc kimi deyil, iqtisadi aktiv kimi baxmağa məcbur edə bilər. "Axios"un məlumatına görə, onun fikrincə, profilaktik tibb, daha uzun əmək fəaliyyəti və yaşlılar üçün əlverişli iş yerləri uzunömürlülüyü sağlam və iqtisadi cəhətdən aktiv illərə çevirə bilər.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) məlumatına görə, 2050-ci ilə qədər 60 yaşdan yuxarı insanların sayı ikiqat artaraq 2 milyarda çatacaq. Təşkilat xəbərdarlıq edib ki, bütün ölkələr səhiyyə və sosial təminat sistemlərini həmin vaxta qədər maksimum effektivliyə hazırlamalıdırlar. ÜST qeyd edib ki, inkişaf etmiş ölkələrdə diqqət artıq xəstəliklərin müalicəsindən sağlamlığın mümkün qədər uzun müddət qorunmasına yönəlir.

Almaz Həsənli