Çin Rusiyanı postsovet ölkələrinə silah satışından uzaqlaşdırdı
Rusiyanın Ukraynaya qarşı tammiqyaslı müharibəsinin başlamasından sonra Çinin Mərkəzi Asiya ölkələrinə silah satışı sürətlə artıb.
Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə The Moscow Times-in məlumatında deyilir.
SSRİ-nin dağılmasından sonra Rusiya uzun müddət Mərkəzi Asiya ölkələrinə silah tədarükçüsü olaraq qaldı. Nəşr yazır ki, Çin müdafiə sahəsində onlarla yalnız 2010-cu ilin sonlarında tədricən əməkdaşlığa başlayıb.
Lakin, 2022-ci ilin fevral ayından bəri keçmiş Sovet respublikaları Rusiyadan asılılıqlarını aradan qaldırmağa çalışıblar. Çin vəziyyətdən istifadə edib.
Pekin bunları satır:
dronlar,
nəqliyyat təyyarələri,
zirehli maşınlar,
hava hücumundan müdafiə sistemləri.
Çindən kim alır?
Türkmənistan uzun mənzilli (HQ-9) və orta mənzilli (HQ-12) hava hücumundan müdafiə sistemləri alıb, Özbəkistan isə HQ-9-a bənzər model olan FD-2000 alıb.
Özbəkistan və Qazaxıstan əsas Çin avadanlıqlarını hava qüvvələrinə inteqrasiya etmək istəyirlər:
Birincisi dörd Chengdu J-10CE çoxməqsədli qırıcı alıb və daha 20 ədəd tədarük etməyə razılaşmış ola bilər;
ikincisi artıq səkkiz Y-8F-200 hərbi nəqliyyat təyyarəsi idarə edir.
Hava hücumundan müdafiə sistemləri və qırıcı təyyarələrin alınması təchizatçı ilə uzunmüddətli münasibətlər yaradır və təchizatçı illərlə, bəlkə də onilliklər ərzində təmin edəcək:
raketlər,
ehtiyat hissələri,
mühərriklər,
proqram təminatı,
modernləşdirmə xidmətləri və kadr hazırlığı.
Nəşrin yazdığına görə, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Tacikistan Rusiya ilə birlikdə hərbi ittifaq olan Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) üzvləri olsalar da, Tacikistan hətta Düşənbədəki paradlarda Çin texnikasını nümayiş etdirir.
Çin həmçinin Tacikistan-Əfqanıstan sərhədi boyunca təhlükəsizlik obyektlərinin tikintisini və inkişafını maliyyələşdirir. O, bunu nəqliyyat dəhlizlərini qorumaq və Mərkəzi Asiya ölkələrinin iqtisadiyyatına investisiya qoymaq üçün edir.
Regiondakı dövlətlər həmçinin Çindən Wing Loong və CH-3A döyüş dronları alırlar.
Stokholm Beynəlxalq Sülh Araşdırmaları İnstitutunun (SIPRI) məlumatına görə, Rusiyanın ümumi silah ixracı 2016-2020-ci illər ilə müqayisədə 2021-2025-ci illərdə 64% azalıb. Onun qlobal ixracatdakı payı 21%-dən 6,8%-ə düşüb.
Daha əvvəl RBC-Ukraine Rusiyanın Ukraynada kütləvi hücumlar üçün istifadə etdiyi yeni reaktiv mühərrikli "Şahed" versiyalarının saatda 500 km-ə qədər sürətə çata biləcəyini bildirmişdi. Onların meydana çıxması əsasən Çinin sayəsində mümkün olub.
Əziz Mustafa
