Tarixi NATO zirvəsi başlayır: Milyardlarla dollar dəyərində müdafiə müqavilələri elan ediləcək

Prezident Ərdoğanın sədrliyi ilə bu gün başlayan NATO liderlərinin zirvəsindən əvvəl dünyanın gözü Ankaradadır. ABŞ Prezidenti Donald Trampın da qatıldığı tarixi zirvədə Rusiya-Ukrayna müharibəsi, Avropa təhlükəsizliyi, müdafiə xərclərinin artırılması və NATO-nun gələcəyi ilə bağlı vacib qərarlar müzakirə olunacaq. Avropa ölkələrinin zirvədən əvvəl on milyardlarla dollar dəyərində yeni müdafiə və silah müqavilələri elan etməsi gözlənilir.

Bu gün dünyanın diqqəti Ankaraya yönəlib.

Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın sədrliyi ilə keçiriləcək 36-cı NATO Dövlət və Hökumət Başçıları Zirvəsi alyansın gələcəyini formalaşdıran vacib qərarlarla başlayacaq. Oxuməni.az-ın yaydığı məlumata görə, bu barədə Reuters-in açıqlamasında deyilir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp da daxil olmaqla, 32 NATO üzv ölkəsinin liderləri, eləcə də Avropa Birliyi və tərəfdaş ölkələrin nümayəndələri iki gün ərzində təhlükəsizlikdən müdafiə sənayesinə, Rusiya-Ukrayna müharibəsindən Yaxın Şərqdəki inkişaflara qədər geniş məsələləri müzakirə edəcəklər. Sammit ərəfəsində NATO Müdafiə Sənayesi Forumunda on milyardlarla dollar dəyərində yeni müdafiə müqavilələrinin elan ediləcəyi gözlənilir.

Avropa ölkələri NATO Müdafiə Sənayesi Forumunda yeni silah layihələri və müdafiə əməkdaşlığını elan edəcəklər. Elan edilən müqavilələrin ümumi dəyəri on milyardlarla dollar olaraq qiymətləndirilir və bu addım ABŞ Prezidenti Donald Trampın uzun müddətdir davam edən "Avropanın müdafiəyə daha çox pul xərcləməsi" çağırışına güclü cavab kimi qəbul edilir.

Zirvə görüşünün ən diqqət çəkən mövzularından biri Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan və ABŞ Prezidenti Donald Tramp arasında gözlənilən görüş olacaq. İki liderin təkcə NATO gündəliyini deyil, həm də regional inkişafları, müdafiə sənayesi əməkdaşlığını və ikitərəfli münasibətləri müzakirə edəcəyi gözlənilir.

Bu gün NATO Müdafiə Sənayesi Forumunda çoxsaylı yeni layihələrin və silah müqavilələrinin elan ediləcəyi də gözlənilir. Təfərrüatlar gizli saxlanılsa da, Niderlandın müdafiə naziri Dilan Yeşilgöz ölkəsinin 3 milyard avrodan çox dəyərində yeni müdafiə investisiyalarını elan edəcəyini açıqladı. Belçika ilə hava hücumundan müdafiə sahəsində və Böyük Britaniya ilə dəniz platformaları sahəsində birgə layihələrin açıqlanması gözlənilir.

NATO-nun baş katibi Mark Rutte Avropa ölkələri və Kanadanın son bir ildə müdafiə xərclərini təxminən 20 faiz artırdığını və ümumi müdafiə büdcəsini 570 milyard dollardan çox artırdığını açıqladı. Rutte qeyd etdi ki, bu artıma həm Rusiyadan gələn təhdid, həm də Trampın illərlə davam edən təzyiqi təsir edib.

Zirvə görüşünün əsas gündəm maddələrindən biri Rusiya ilə Ukrayna arasındakı müharibə olacaq. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski NATO liderlərini sammitdən əvvəl "sərt qərarlar" verməyə çağırdı və Rusiyanın Kiyevə son hücumları hava hücumundan müdafiə sistemlərinin gücləndirilməsi məsələsini bir daha gündəmə gətirdi. NATO-nun Ukrayna üçün yeni dəstək paketlərini və hava hücumundan müdafiə imkanlarının inkişafını nəzərdən keçirməsi gözlənilir.

Mənbələrə görə, NATO köhnəlmiş Amerika istehsalı olan AWACS hava erkən xəbərdarlıq təyyarələrini İsveç şirkəti Saab tərəfindən hazırlanmış GlobalEye sistemi ilə əvəz etməyi planlaşdırır. Qərarın rəsmi olaraq sammitdə qəbul edilməsi gözlənilir.

Ankara sammitində müdafiə xərclərinin artırılması, Avropanın təhlükəsizlik məsuliyyətlərinin artırılması, müdafiə sənayesinin gücləndirilməsi, Rusiya-Ukrayna müharibəsi, Yaxın Şərqdəki hadisələr və NATO-nun gələcək üçün strateji yol xəritəsi kimi məsələlər müzakirə olunacaq. Sammitdən sonra liderlərin birgə bəyanat verməsi gözlənilir.

Əziz Mustafa