ABŞ və MAQATE Tehrana qarşı sərt qətnamə qəbul edib

MAQATE-nin Rəhbərlər Şurası İrandan təcili olaraq mövcud uran ehtiyatları barədə hesabat təqdim etməyi tələb edən qətnamə qəbul edib. Bölgədə baş verən bir sıra hərbi toqquşmalardan sonra Tehrana diplomatik təzyiqlər artıb.

Bu barədə Oxuməni.az “Reuters”ə istinadən xəbər verir.

Qərar Şuranın 35 üzvündən 21-i tərəfindən dəstəklənib. Sənəd ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa və Almaniyanın həmmüəllifləridir. Qərb dövlətləri Tehrandan tam şəffaflıq tələb edir və müfəttişlərin obyektlərə daxil olmasına icazə verir.

Ancaq birlik natamam idi. Rusiya, Çin və Niger əleyhinə səs verib, daha 10 dövlət bitərəf qalıb.

Dörd dövlət və MAQATE-nin birgə bəyanatında deyilir: “İranın hərəkətləri təkcə onun nüvə proqramının mahiyyəti ilə bağlı təcili narahatlıqlar doğurmur, həm də qlobal nüvə mühafizəsi rejiminin bütövlüyünü təhdid edir”.

Səsverməyə bir neçə saat qalmış ABŞ və İran güclü zərbələr endirdilər. Donald Trampın Hörmüz boğazı yaxınlığında Amerikaya məxsus Apaçi helikopterinin vurulması ilə bağlı bəyanatından sonra münaqişə yenidən güclənib.

Keçən iyun ayında İsrail və ABŞ təyyarələri artıq İranın uranın zənginləşdirilməsi zavodlarına hücum edib. Obyektlərə ciddi ziyan dəyib. Bununla belə, MAQATE əmindir ki, təhlükəli materialın çoxu sağ qalıb və gizlədilə bilərdi.

İran tərəfi ittihamları qəti şəkildə rədd edir. Tehranın MAQATE-dəki səfiri Rza Nəcəfi tələbləri “həddindən artıq” adlandırıb və İdarə Heyətini ABŞ-ın hərəkətlərini ağartmağa çalışmaqda ittiham edib.

“Mövcud vəziyyətin əsas səbəblərini həll etmədən qətnamə yalnız onun nəticələrinə diqqət yetirir və İrana qarşı bir sıra həddindən artıq tələblər irəli sürür”, - Nəcəfi bildirib.

Əvvəllər Tehran kəskin addımlara görə MAQATE ilə əməkdaşlığı dayandıra biləcəyi barədə xəbərdarlıq etmişdi.

ABŞ-ın məlumatına görə, Tehranın hazırda 60%-ə qədər zənginləşdirilmiş 440,9 kq uran ehtiyatı ola bilər. 90% silah səviyyəsinə bir addım qalıb.

Mütəxəssislərin fikrincə, bu qədər material 10 nüvə başlığı yaratmaq üçün kifayətdir. Bombalamadan sonra bu ehtiyatların dəqiq taleyi məlum deyil. MAQATE müfəttişləri yanacağın saxlandığı yerə “təcili” daxil olmağı tələb edirlər.

İranın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarının böyük hissəsi hələ də İsfahan şəhərindəki nüvə kompleksinin ərazisində yerləşir. Bu obyekt dəfələrlə ABŞ-ın hava hücumlarının hədəfi olub.

MAQATE də Tehranın Trampı aldadacağından ehtiyat edir. MAQATE rəhbəri Rafael Grossi, "Yoxlama olmadan hər hansı bir sövdələşmə sövdələşmə deyil. Bu, yerinə yetirilməsi məlum olmayan sövdələşmə və ya vəd illüziyasıdır" dedi.

Tramp daha əvvəl bəyan etmişdi ki, o, ABŞ-a “ekskavatorlardan istifadə edərək bütün nüvə tozunu” mütləq çıxaracaq.

Əziz Mustafa