Ermənistan seçkiləri Putin üçün problemə çevrilib
Ermənistan seçkiləri Rusiya Federasiyası üçün yeni bir çağırışa çevrilib. Bloomberg xəbər verir ki, Moskvanın keçmiş Sovet İttifaqı əraziləri üzərində nəzarəti qorumaq və ya bərpa etmək üçün davam edən səyləri ciddi maneələrlə üzləşir.
SSRİ-nin dağılması hələ də "20-ci əsrin ən böyük geosiyasi fəlakəti" olaraq qalan Rusiya Prezidenti Vladimir Putin karyerasının əhəmiyyətli bir hissəsini postsovet məkanında Rusiyanın təsirini gücləndirmək cəhdlərinə həsr edib. Lakin bu hərəkətlər tez-tez Moskvanın qonşuları üçün mənfi nəticələrə gətirib çıxarıb. Ən son belə nümunə, özünü daxili və geosiyasi dəyişikliklərin kəsişməsində tapan Ermənistandır.
1991-ci ildə müstəqillik qazandıqdan sonrakı ilk illərdə Rusiya postsovet bölgəsi ölkələrinə güclü təsir göstərib. Bir çox dövlətlər Qolodomor və ya repressiyalar kimi tarixi faciələrin ağrılı xatirələrinə baxmayaraq, Moskva ilə sıx əlaqələr saxlamağa çalışıblar. Lakin Ermənistan Rusiyanın ən sadiq müttəfiqlərindən biri idi. Ölkə Türkiyə və Azərbaycandan gələn təhdidlərdən qorunmaq ümidi ilə könüllü olaraq Gümrüdə Rusiya hərbi bazasını yerləşdirib. 1990-cı illərdə Rusiyanın dəstəyi Ermənistanın Dağlıq Qarabağ üzərində nəzarətində əsas rol oynayıb.
Lakin 2023-cü ildə vəziyyət kökündən dəyişib. Azərbaycan Dağlıq Qarabağ üzərində nəzarəti bərpa etdikdən sonra bölgədəki bütün erməni icması evlərini tərk etmək məcburiyyətində qaldı. Kreml, sülhməramlılarının olmasına baxmayaraq, məsələnin həllində heç bir təşəbbüs göstərmədi. Bu hadisələr Ermənistan cəmiyyətini Rusiyanın əsas tərəfdaş və təhlükəsizliyin qarantı kimi rolunu yenidən qiymətləndirməyə vadar etdi.
Qafqaz İnstitutunun direktoru Aleksandr İskandaryanın sözlərinə görə, Moskva ənənəvi olaraq diplomatiya və ya mədəni təsirdən ağıllı istifadə etmək əvəzinə, tanklar və ya enerji resursları kimi "sərt gücünə" güvənir. Bu yanaşma tədricən effektivliyini itirir: erməni gəncləri bir vaxtlar Moskvaya baxırdılarsa, indi onlar getdikcə Qərbə yönələrək ingilis və Avropa dəyərlərini mənimsəyirlər.
Nəşrin qeyd etdiyi kimi, Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan və onun Mülki Müqavilə partiyası ölkənin gələcək inkişaf istiqamətlərini açıq şəkildə müəyyən edirlər. Onlar hazırkı hökuməti dəstəkləməyin demokratiya, sülh və Avropa ilə inteqrasiya lehinə seçim olduğunu göstərir, müxalifətə səs vermək isə oliqarxik strukturların bərpasına və Rusiyadan asılılığın artmasına aparan yol kimi qəbul edilir. Ermənistandakı Rusiyapərəst qüvvələr təsirlərini qorumağa çalışsalar da, onların reytinqləri aşağı olaraq qalır. Məsələn, milyarder Samvel Karapetyanın rəhbərlik etdiyi Güclü Ermənistan partiyası seçicilərin yalnız 6%-nin dəstəyinə malikdir, hakim Vətəndaş Müqaviləsi partiyası isə bu rəqəmi 32%-ə çatdırıb. Lakin bir çox seçici hələ qərar verməyib.
Bu arada Rusiya təsirini qorumaq üçün Ermənistana təzyiq göstərməkdən çəkinmir. Kreml "sanitar standartlar"la bağlı narahatlıqlar səbəbindən Ermənistan ixracatını bloklamaq, eləcə də mövcud hökumətə qarşı informasiya kampaniyaları aparmaq kimi iqtisadi tədbirlərə əl atıb. Moskvanın əsəbiliyi Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskinin qatıldığı İrəvanda keçirilən Avropa Siyasi Birliyi sammiti və Rusiyanın ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi sülh danışıqlarından kənarlaşdırılması kimi siqnallarla daha da artıb.
Ermənistanın Moskvanın təsirindən çıxması çətin və ağrılı iqtisadi sınaq olacaq və bunu Ukrayna, Moldova və Gürcüstanın təcrübəsi də təsdiqləyir. Hazırda Rusiyanın Ermənistanın xarici ticarətindəki payı 35%-i keçib, Avropa Birliyinin payı isə cəmi 11,8%-dir.
Ermənistan Rusiya ilə münasibətlərin tamamilə kəsilməsinə çalışmasa da, məqsədi milli suverenliyi məhdudlaşdıran qeyri-bərabər, asılı münasibətlərə son qoymaqdır. Lakin, medianın qənaətinə görə, Kreml bu cür muxtariyyət cəhdlərinə yalnız təhdid və sanksiyalarla cavab verdiyi müddətcə, Rusiya qaçılmaz olaraq keçmiş tərəfdaşlarının etimadını və müttəfiqlərini itirəcək.
Əvvəllər Rusiya diktatoru Vladimir Putinin hazırda hələ də Avrasiya İqtisadi Birliyinin (AİB) üzvü olan ölkənin Avropaya inteqrasiya kursuna görə Ermənistan iqtisadiyyatını faktiki olaraq məhv etməklə hədələdiyi bildirilirdi.
Əziz MUSTAFA
