Rusiya dronların beton sığınacaqlardakı təyyarələri vurmasından şikayətlənir
Rusiya, Defense Express yazır ki, Ukrayna dronlarının artıq tikintisi bir neçə il çəkən beton sığınacaqlarda belə təyyarələri vurmasından şikayətlənir.
Analitiklərin fikrincə, 2024-cü ildə Ukraynanın Rusiya aerodromlarına bir sıra uğurlu hücumlarından sonra Rusiya cəbhə xəttindəki bazalarda və işğal olunmuş Krımda taktiki təyyarələr üçün dəmir-beton sığınacaqların genişmiqyaslı tikintisinə başlayıb. Bu strukturlar təyyarələri dron zərbələrindən və kaset sursatı daşıyan ATACMS ballistik raketlərindən qorumaq üçün nəzərdə tutulmuşdu. İşlər o vaxtkı yeni Rusiya müdafiə naziri Andrey Belousovun əmri ilə həyata keçirilib.
2025-ci ilin yayına qədər Ukrayna ətrafında ən azı 14 aviabazada yeni sığınacaqların tikintisi qeydə alınıb. Bu, köhnə obyektlərin modernləşdirilməsi deyil, yeni infrastrukturun yaradılması idi. Səbəb müasir Rusiyanın Su-30, Su-34 və Su-35 qırıcı təyyarələrinin standart Sovet dövrünə aid 2A13 tağlı sığınacaqlara uyğun gəlməməsi və daha böyük 2A19 sığınacaqlarının o dövrdə Rusiyada nadir hallarda tikilməsidir.
Lakin, Rusiya "müharibə müxbirləri"nin özləri artıq Ukrayna dronlarının hətta beton təyyarə sığınacaqlarını belə effektiv şəkildə məhv etdiyini etiraf etməyə başlayıblar. Bir təbliğat orqanı Ukrayna Müdafiə Qüvvələrinin bu cür hədəflərə uğurlu zərbə endirdiyini bildirib, baxmayaraq ki, ruslar hələ də bunun yeni sistemli təhlükə, yoxsa təcrid olunmuş bir hadisə olduğunu bilmirlər.
Bu cür məğlubiyyətlərin səbəbləri olduqca praqmatik ola bilər. Ukraynanın orta zərbə dronları, xüsusən də Fire Point-dən FP-2, bu yaxınlarda daha güclü döyüş başlıqları ilə təchiz edilib. May ayının sonlarında Fire Point şirkətinin həmtəsisçisi və baş dizayneri Denis Ştilerman FP-2-nin 200 kq-a qədər ağırlığında döyüş başlığı daşıya biləcəyini açıqladı.
"Ümumiyyətlə, 2A13 tipli sığınacaqların 60 sm qalınlığında beton divarları, daha yeni 2A19 sığınacaqlarının isə 50 sm qalınlığında divarları və 5 mm polad daxili astarları var. Lakin bu sığınacaqlar yüksək partlayıcı bombaların, qəlpələrin və kaset sursatlarının yaxın məsafədən atılan partlayışlarına tab gətirmək üçün inşa edilmişdir. Analitiklər qeyd edirlər ki, yeni Rusiya təyyarə sığınacaqlarının dizaynı məlum deyil, lakin 2024-cü ildə qiymətləndirilən təhdidlərin oxşar olması, lakin bomba əvəzinə aşağı məhsuldar dron döyüş başlıqları ilə olması ehtimalı azdır".
Bundan əlavə, mütəxəssislər Storm Shadow və SCALP raketlərində istifadə olunan BROACH prinsipinə əsaslanan birləşdirilmiş döyüş başlıqlarının istifadəsini istisna etmirlər. Bu dizayn baryeri keçmək üçün formalı yükdən istifadə etməyi nəzərdə tutur, bundan sonra əsas yük nüfuz edir.
Lakin, sığınacağa birbaşa nüfuz etmədən belə, içindəki təyyarə ciddi ziyan görə bilər. Güclü partlayış zamanı beton konstruksiyaların daxili səthində qəlpələr və qırıntılar əmələ gəlir, yüksək sürətlə uçur və təsirli şəkildə qəlpə kimi hərəkət edir.
Mümkündür ki, Ukrayna Xüsusi Əməliyyat Qüvvələri aprelin sonlarında işğal olunmuş Krımın Ovrajki kəndi yaxınlığında İskəndər taktiki raket sistemləri üçün beton sığınacaqlara məhz belə zərbə endirib. Bu sığınacaqlar dizayn baxımından təyyarə sığınacaqlarına çox bənzəyir.
Əgər bu cür zərbələr sistematik hala gələrsə, onlar yalnız Rusiya təyyarələri üçün daha çox itkilərə səbəb ola bilməz, həm də cəbhə aerodromlarının təhlükəsiz istismarını şübhə altına ala bilər. Bundan əlavə, Rusiyanın döyüş təyyarələri üçün təhlükəsiz infrastruktur yaratmaq üçün uzun müddətdir davam edən səyləri təhlükə altına düşəcək.
Xatırladaq ki, Ukrayna qüvvələrinin cənub cəbhə xəttindən çox kənarda Rusiyanın R-280 logistika marşrutunu vurmaq üçün istifadə etdiyi məxfi orta mənzilli dronla bağlı yeni detallar ortaya çıxıb. Xüsusilə, Pilotsuz Sistemlər Qüvvələrinin 412-ci Nemesis Briqadası Morrigan adlı zərbə dronunun buraxılışına hazırlıqların görüntülərini və videolarını yayımladı. Burnunda tək pervaneli mühərriki olan təyyarə tipli dron Ukraynada istehsal olunur və düşmən xətləri arxasında əməliyyatlar üçün nəzərdə tutulub. Dron təxminən 1,2-1,5 metr uzunluğundadır, qanadları və iki quyruq stabilizatoru var.
Əziz Mustafa
