Alimlər dronlara arılar kimi uçmağı öyrədiblər
Alimlər kiçik robotların demək olar ki, həşəratlar kimi hərəkət etməsinə imkan verən Bee-Nav sistemini yaradıblar.
Delft Texnologiya Universitetinin (Hollandiya) tədqiqatçıları Hollandiya və Almaniyadakı digər universitetlərdən olan həmkarları ilə birlikdə bal arılarının davranışından ilhamlanan dronlar üçün naviqasiya sistemi hazırlayıblar, Eurekalert xəbər verir. Bee-Nav adlanan texnologiya hətta çox kompakt robotlara da cəmi 42 kilobayt yaddaşdan istifadə edərək GPS olmadan evlərinə avtonom şəkildə yol tapmağa imkan verir.
Müasir muxtar dronlar adətən mürəkkəb ərazi xəritələrinə və güclü hesablamalara əsaslanır ki, bu da onları daha ağır, daha bahalı və daha çox enerji tələb edən edir. Bunun əvəzinə, arılar kiçik beyinləri və səmərəli təbii oriyentasiya mexanizmlərindən istifadə edərək hərəkət edirlər.
Komandanı Bee-Nav yaratmağa ilhamlandıran da məhz budur. Uçuşa başlamazdan əvvəl robot bazanın yaxınlığında qısa bir "təlim uçuşu" həyata keçirir - arılar ilk dəfə pətəkdən çıxdıqda etdikləri kimi. Bu uçuş zamanı dron ətraf mühitin panoramik görüntülərini toplayır, bundan sonra kiçik bir neyron şəbəkəsi geri dönüş nöqtəsinə istiqaməti və məsafəni təyin etməyi öyrənir.
Dronlarda həşəratlardan ilhamlanan süni intellekt tədqiqatına rəhbərlik edən professor Guido de Kroonun sözlərinə görə, tədqiqatçılar uzun müddətdir ki, arıların mürəkkəb marşrutlar boyunca uzun məsafələrə necə uça və sonra demək olar ki, düz bir xətt ilə necə qayıda bilmələri ilə maraqlanırlar.
Sınaq zamanı sistem təsirli nəticələr nümayiş etdirdi. Laboratoriya şəraitində robot cəmi 3,4 kilobayt ölçüsündə neyron şəbəkəsindən istifadə edərək uğurla evə qayıtdı. Dronlar daha sonra Hollandiyadakı bir sınaq yerində sınaqdan keçirildi və cihazın 600 metrdən çox uça və müstəqil şəkildə geri yolunu tapa bildi.
Böyük, qapalı məkanlarda sistem bütün sınaqlarda etibarlı şəkildə işlədi. Açıq havada uğur nisbəti təxminən 70% idi, çünki güclü küləklər dronun əyilməsinə səbəb oldu və bu da görüntü təhlilini çətinləşdirdi.
İstixana əkinçiliyi Bee-Nav üçün perspektivli tətbiqlərdən biri hesab olunur. Yüngül, muxtar dronlar bitkilərin sağlamlığını yoxlaya, xəstəlikləri və ya zərərvericiləri aşkarlaya və yaxınlıqda işləyən insanlar üçün təhlükəsiz qalacaq.
Əziz Mustafa
