Rusiya və İran Qərb sanksiyalarını keçmək üçün ortaq bir yol tapıblar

İran ABŞ prezidenti Donald Trampın Hörmüz boğazından İranın dəniz nəqliyyatının bağlanmasını əmr etdiyi 7 apreldən bəri qüvvədə olan Amerika blokadasından uğurla yayınır. Oxuməni.az Corriere della Sera-ya istinadən xəbər verir ki, Moskva və Tehran Xəzər dənizi vasitəsilə ticarəti fəal şəkildə artırırlar.

Açıq peyk məlumatları göstərir ki, ABŞ sanksiyalarının tətbiqindən bəri ən azı on Rusiya yük gəmisi Xəzər dənizindən İranın Əmirabad limanına gedir. Bu məlumatlar natamam ola bilər, çünki Rusiya ilə İran arasında Xəzər dənizində daşınmaların əhəmiyyətli bir hissəsi "kölgə donanması" gəmiləri və ya identifikasiya sistemləri söndürülmüş gəmilər tərəfindən həyata keçirilir və bu da onların izlənilməsini çətinləşdirir.
Yükün tərkibi məlum deyil, lakin bu, şübhəsiz ki, əvvəlki iki illə müqayisədə nəqliyyatda artımdır. Amerika blokadasına qarşı çıxmaq üçün İranın taxıldan dərmana qədər vacib mallara ehtiyacı var və həmçinin silah və dronlar idxal edə bilər.

Xəzər marşrutu həmçinin İrana Hörmüz boğazının blokadasını keçərək digər ölkələrə neft məhsulları ixrac etmək imkanı təqdim edir. Tehranın yüngül gəmiləri Volqa çayı ilə Don çayı ilə birləşdirən 110 kilometrlik Volqa-Don kanalına qədər gedə və oradan Bosfor və Dardanel boğazları vasitəsilə Azov dənizinə, Qara dənizə və Aralıq dənizinə gedə bilər.
Bu cür ixracın həcmi məhdud olacaq. Lakin 2020-ci ilin yanvar ayından 2022-ci ilin iyun ayına qədər İran təzyiqə tab gətirmək qabiliyyətini nümayiş etdirib və ötən ilin fevral ayında 2 milyon bareldən az, gündə orta hesabla 0,2 milyon bareldən az neft ixrac edib.

Nəticələr çox ciddi ola bilər: əgər marşrut açıq qalarsa, İran gözləmə mövqeyi tuta və Vaşinqtonla danışıqları təxirə sala bilər. Onun hesablamalarına görə, ABŞ-ın Hörmüz boğazını blokada etməsinə daha uzun müddət müqavimət göstərə biləcək, bu boğazın blokadası isə öz növbəsində qlobal iqtisadiyyatda gərginliyi artırır.

Putinin öz maraqları var: ABŞ Fars körfəzi müharibəsi ilə nə qədər çox məşğul olarsa, İrana qarşı Patriot raketlərinə bir o qədər çox ehtiyac duyur və Rusiya neftinin qiyməti bir o qədər yüksəlir.
ABŞ Prezidenti Donald Trampın İrana qarşı müharibəsi səbəbindən Brent markalı neftin qiyməti ilin əvvəlindən bəri ikiqatdan çox artaraq 2022-ci ilin mart ayından bəri ən yüksək səviyyəyə çatıb.

Əziz MUSTAFA