NATO sammitinin yekun bəyannaməsində Rusiya Avro-Atlantik sülhü üçün "uzunmüddətli təhdid" adlandırıldı

NATO sammitinin yekun bəyannaməsi Ankarada qəbul edildi və Rusiya Avro-Atlantik sülhü üçün "uzunmüddətli təhdid" adlandırıldı. Alyansa üzv ölkələr də Ukraynaya əlavə dəstək və silah vəd etdilər. Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenskinin ABŞ Prezidenti Donald Trampı qəzəbləndirməmək üçün tədbirdə çıxış etməsinə icazə verilmədi. Bu barədə Oxuməni.az-da gedən analitik yazıda deyilir.

Dünən NATO sammitinin ikinci və sonuncu günü Ankarada başa çatdı. Alyansın Avropa üzvləri ABŞ ilə itirilmiş dostluq münasibətlərini bərpa etməyə ümid edirdilər və Rusiyanı alyans üçün "uzunmüddətli" təhdid kimi tanımağa çalışırdılar. NATO-nun Ankarada keçirilən sammitinin alyansın veb saytında dərc olunmuş yekun bəyannaməsində Rusiyanın Avro-Atlantik icması üçün "uzunmüddətli təhlükə yaratdığı" qeyd olunur.

Sənəddə deyilir: "Rusiyanın Avro-Atlantik təhlükəsizliyi və sabitliyinə yaratdığı uzunmüddətli təhlükəyə, eləcə də davam edən terrorizm təhlükəsinə qarşı durmaq üçün müttəfiqlər Haaqada götürdükləri müdafiə öhdəliklərini yerinə yetirirlər".

Alyansın gələcəyini müəyyən edən bu tarixi sənəd "Güclü Avropa" mövzusunu vurğuladı və Müttəfiqlərin 50 milyard dollardan çox dəyərində böyük müdafiə təchizatı sazişi bağlayacağını elan etdi.

Dərc olunmuş yekun bəyannamədə aşağıdakı müddəalar var:

• - Ankarada keçirilən NATO Zirvə Toplantısının yekun bəyannaməsində Müttəfiqlərin 50 milyard dollardan çox dəyərində yeni təchizat müqavilələri bağladığı elan edildi.
• - Ankarada keçirilən NATO Zirvə Toplantısının yekun bəyannaməsində Müttəfiqlər sənaye sektoru ilə birlikdə kollektiv istehsal potensiallarını artırmağa və innovasiyanı sürətləndirməyə sadiq qaldılar.
• - Ankarada keçirilən NATO zirvə toplantısında NATO, bir müttəfiqə qarşı hücumun hamıya, eləcə də transatlantik əlaqələrə qarşı hücum hesab edildiyini bildirən 5-ci maddəyə "sarsılmaz sadiqliyini" bir daha təsdiqlədi.

Bu çərçivədə də Rusiyanın alyansa yaratdığı təhlükə ilə bağlı ayrıca bir açıqlama verib. Məsələnin NATO üçün xüsusi önəm daşıdığına diqqəti cəlb edən NATO-nun baş katibi Mark Rutte Rusiya rəhbərliyinə müraciət edərək deyib:

"Mesajım budur ki, Avropada, Kanadada və ABŞ-da yaşayan 1 milyard insanı birləşdirən bu Alyans ərazimizin hər qarışını müdafiə edəcək. NATO-nu məğlub edə bilməzsiniz. Biz müdafiə mövqeyindən hərəkət edirik. Heç vaxt heç kimə hücum etməyəcəyik. Yalnız həyat tərzimizi, demokratiyalarımızı, ərazimizi müdafiə edəcəyik. "Ona görə də bizimlə zarafat etməyin, bizimlə oynamayın".

Eyni zamanda, o, Şimali Atlantika Alyansının ciddi müdafiə siyasəti yürütdüyünü iddia edir.

Ankarada keçirilən NATO sammitinin yekun bəyannaməsi ən azı son 25 ildə ən qısa bəyannamələrdən biri idi. Sənəddə cəmi altı bənd var. Əvvəlki illərdə bu cür bəyannamələr çoxsaylı abzasları əhatə edirdi və bir neçə səhifə tuturdu.

Onu da deyək ki, Ankara sammitinin əsas nəticəsi alyansın gələcək yenidən qurulmasının təməli kimi anti-Rusiya kursunun müəyyən edilməsi idi.

Ankara sammiti müəyyən edib ki, NATO yenidən güclənməyə başlayacaq və bu prosesin əsasında Rusiya ilə qarşıdurma olacaq. Hamı düşünürdü ki, yenidən qurulma hərbi büdcələrin artırılmasına və ya alyansın institusional təməllərinin yenidən qurulmasına əsaslanacaq. Amma əsas məsələ bu deyil. Ankara sammiti NATO-nun yenidən qurulmasının əsas prinsipinin Rusiya əleyhinə olacağını müəyyən edib.

Digər bir mühüm məsələyə Ukraynaya gəlincə, Prezidenti Volodimir Zelenski şəxsən Ankara sammitində iştirak edib O, liderlərin şam yeməyinə dəvət olunub, lakin ittifaq görüşündə iştirakına icazə verilməyib. Bununla bağlı faktiki olaraq Zelenskiyə dolayısı ilə izah edilib ki, Ukrayna yaxın illərdə alyansa üzv ola bilməyəcək.

Eyni zamanda Zirvə toplantısı çərçivəsində Amerika və Ukrayna liderləri arasında ikitərəfli görüşün keçirilməsini Vaşinqtonun Ukrayna münaqişəsində Kiyevı daha çox dəstəkləməyə başladığı kimi qəbul etmək olar. Bunu ABŞ prezidentinin Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Rusiya neft emalı zavodlarına endirdiyi zərbələri təqdirlə qarşılaması da bir daha təsdiq edir. Beləliklə Ankarada başa çatan NATO sammiti və orada qəbul edilən qərarlar Rusiyanın təcavüzkarlıq siyasətinin qarşısının alınmasına yönələn daha bir beynəlxalq hadisəyə çevrildi. Bu isə yaxın illərdə Qərblə Rusiya arasında münasibətlərin daha da gərinləşəcəyinin təsdiqi hesab edilə bilər.

Əziz Mustafa